ΜΠΟΡΕΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΜΑΣ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ;

ΑΥΤΟΣ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΜΑΣ, ΠΟΥ ΟΛΟΙ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΟΤΙ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΕ ΜΙΑ ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΑ, ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ;

Το 1992, σε ηλικία μόνο 12 ετών, ένα κορίτσι ονόματι Severn Cullis - Suzuki από τον Καναδά, μίλησε στα Ηνωμένα Έθνη και άφησε εντελώς άφωνους τους παριστάμενους για πέντε λεπτά.

«Είμαι εδώ για να μιλήσω για όλες τις επόμενες γενιές» είπε. «Είμαι εδώ για να μιλήσω εξ ονόματος των πεινασμένων παιδιών σε όλο τον κόσμο, του οποίου οι κραυγές δεν ακούγονται. Είμαι μόνο ένα παιδί και δεν έχω τις λύσεις ... αλλά ούτε και εσείς έχετε. Είμαι μόνο ένα παιδί, αλλά ξέρω ότι είμαστε όλοι μέρος μιας οικογένειας πέντε δισεκατομμυρίων ανθρώπων. Ακόμα και όταν έχουμε περισσότερα από αρκετά, φοβόμαστε να μοιραστούμε. Φοβόμαστε να δώσουμε μέρος του πλούτου μας. Πριν από δύο ημέρες εδώ στην Βραζιλία, μας συγκλόνισε όταν περάσαμε αρκετό χρόνο με τα παιδιά που ζουν στους δρόμους. Ένα από αυτά τα παιδιά μας είπε: «Μακάρι να ήμουν πλούσιος. Και αν ήμουν, θα έδινα σε όλα τα παιδιά του δρόμου τρόφιμα, ρούχα, φάρμακα, καταφύγιο, αγάπη και στοργή». Εάν το παιδί στους δρόμους που δεν έχει τίποτα είναι πρόθυμο να μοιραστεί, γιατί εμείς, οι οποίοι έχουμε τα πάντα, είμαστε ακόμα τόσο άπληστοι;

Είμαι μόνο ένα παιδί, αλλά ξέρω ότι αν όλα τα χρήματα που δαπανώνται για τον πόλεμο δινόταν στην προστασία του περιβάλλοντος, την εξάλειψη της φτώχειας, και την ιατρική έρευνα, πόσο θαυμάσιος τόπος αυτός ο κόσμος θα ήταν»;

Χρόνια αργότερα, η Severn έγραψε ένα κομμάτι για το περιοδικό Time το οποίο είπε: «Μίλησα για έξι λεπτά και καταχειροκροτήθηκα. Μερικοί από τους εκπροσώπους κλάψανε. Σκέφτηκα ότι είχα αγγίξει κάποιους από αυτούς, ότι η ομιλία μου θα μπορούσε να προκαλέσει πραγματική κινητοποίηση. Τώρα, μια δεκαετία από το Ρίο, αφού έχω παρευρεθεί σε πολλά άλλα συνέδρια, δεν είμαι σίγουρη τί έχει επιτευχθεί. Η εμπιστοσύνη μου στους ανθρώπους στην εξουσία και τη δύναμη της φωνής ενός ατόμου κλονίστηκε σοβαρά... Στα 10 χρόνια μετά το Ρίο, έχω μάθει ότι η αντιμετώπιση από τους ηγέτες μας δεν είναι αρκετή. Όπως είπε ο Γκάντι πριν από πολλά χρόνια …«Πρέπει να γίνουμε η αλλαγή που θέλουμε να δούμε». Ξέρω ότι η αλλαγή είναι εφικτή. (πηγήWikipedia)

Η ιδέα ενός καλύτερου κόσμου πάντα υπήρχε και πιθανότατα πάντα θα υπάρχει. Και πολλοί άνθρωποι θα οραματίζονται και θα προσπαθούν για αυτόν τον καλύτερο κόσμο. Και κάποιοι θα πουν: μα, δεν είναι όντως ο κόσμος μας καλύτερος από κάθε άλλη εποχή; Δεν ζουν σήμερα οι άνθρωποι σε συνθήκες που παλιότερα μόνο οι βασιλιάδες απολάμβαναν. Δεν είναι σπουδαίο που στα σπίτια μας έχουμε ζεστό νερό, τηλέφωνο, και δορυφορική τηλεόραση; Που μπορούμε να ταξιδέψουμε σε όλη την επιφάνεια της Γης, ακόμη και στους βυθούς των ωκεανών με μισθωμένο υποβρύχιο; Που ενημερωνόμαστε για τις νέες τάσεις μόδας στο Μιλάνο, τις νέες ταινίες του Χόλιγουντ, τις νέες εφευρέσεις του ΜΙΤ με ένα κλικ του υπολογιστή; Που αρκετές μορφές του καρκίνου είναι πια ιάσιμες;

Ναι, βεβαίως και από αυτή τη σκοπιά ο κόσμος ΜΑΣ είναι καλύτερος. Ο κόσμος των ΑΛΛΩΝ; Αυτών που δεν έχουν πρόσβαση σε καθαρό νερό και αρρωσταίνουν από σοβαρές εντερικές διαταραχές; Των γυναικών που οι Ταλιμπάν τις εκτελούν σε δημόσιο χώρο γιατί υποψιάζονται μοιχεία; Των ανθρώπων που σκοτώνουν τα παιδιά τους γιατί τολμούν να επαναστατούν έναντι της δικτατορίας της Συρίας; Των παιδιών που γεννιούνται, ζουν και πεθαίνουν εργαζόμενα 16 ώρα, επειδή έχουν πουληθεί λόγω χρεών σαν σκλάβοι στην Κίνα; Των μολυσμένων από ραδιενέργεια; Των προσφύγων, των ΑΜΕΑ, των κοινωνικά αποκλεισμένων, των φτωχών της Κεντρικής Αμερικής, των θυμάτων του δουλεμπορίου (trafficking) και τόσων άλλων, είναι πράγματι ο κόσμος ΤΟΥΣ καλύτερος; Κατηγορηματικά όχι! Αν με τη λέξη κόσμος εννοούμε εκτός από τους ευνοημένους, όλους τους ανθρώπους του πλανήτη και, γιατί όχι, όλη τη φύση μαζί, τότε ο κόσμος μας είναι ένας κόσμος άνισος, άδικος, εγκληματικός και αυτοκαταστροφικός!

Και η ιδέα ενός καλύτερου κόσμου δεν μπορεί παρά να αφορά στο σύνολο και όχι σε μέρος των έμβιων όντων του πλανήτη, και πρέπει να επιτευχθεί με κάθε κόστος και στο συντομότερο χρονικό διάστημα, ειδικότερα στα τωρινά χρόνια που η ενημέρωση για τις δυστυχίες των υπολοίπων ανθρώπων του πλανήτη είναι εύκολη και άμεση. Η ύπαρξη ενός καλύτερου κόσμου πρέπει να επιτευχθεί για εμάς, για τους συνανθρώπους μας, για τα όντα όλα και για τον ίδιο τον πλανήτη Γη.

Σε διαφορετική περίπτωση θα έχουν αποτύχει ο πολιτισμός, οι θρησκείες, οι φιλοσοφίες και οι πολιτικές μας, ενώ η Γη και η φύση θα κινδυνέψουν σοβαρά με ολική καταστροφή. Και αν μη τι άλλο, το σημερινό γένος των ανθρώπων θα πρέπει να χαρακτηρισθεί ως γένος «μισάνθρωπων» με δύο έννοιες, είτε γιατί είναι αυτοί που διακατέχονται από μίσος για τους άλλους ανθρώπους, είτε γιατί λειτουργούν σα μισοί άνθρωποι, πολύ χειρότερα από τα πιο επικίνδυνα ζώα.

Ο σημερινός ΚΟΣΜΟΣ (το σύνολο ανθρώπων και φύσης) είναι πρωτόγνωρα επικίνδυνος, άνισος, άδικος και αυτοκαταστροφικός. Ποτέ ως σήμερα οι πηγές τροφής και οι προϋποθέσεις της ζωής (π.χ. οξυγόνο) δεν ήταν τόσο λίγες και μάλιστα υπό καθημερινό ανελέητο περιορισμό (π.χ. ο τροπικό δάσος του Αμαζονίου μειώθηκε την περίοδο 1994-1995, κατά 29.050 τετραγωνικά χιλιόμετρα δάσους)! Επίσης ποτέ ο πληθυσμός της Γης δεν έφτασε στο ασύλληπτο νούμερο των 7 δισεκατομμυρίων με ανοδικές τάσεις και τεράστιες μετακινήσεις ανθρώπων λόγω βιοκλιματικών αλλαγών, πολέμων, και φυσικών καταστροφών. Τα όπλα σήμερα είναι τόσο καταστροφικά που με το πάτημα ενός κουμπιού μπορεί να καταστραφεί μία ήπειρος. Τέλος, ποτέ ως σήμερα το 2% του των ανθρώπων δεν κατείχαν το 50% του παγκόσμιου πλούτου, τη στιγμή που άνω του 20% των ανθρώπων του πλανήτη ζουν σε συνθήκες εξαθλίωσης (ζουν με λιγότερο από ένα ευρώ τη μέρα).

Η ζοφερή εικόνα του σημερινού κόσμου ξεκίνησε με την τέταρτη επανάσταση του ανθρώπινου πολιτισμού που πραγματοποιήθηκε μετά το ξεκίνημα εκμετάλλευσης των υδρογονανθράκων – η πρώτη ήταν η χρήση εργαλείων, η δεύτερη ήταν η αγροτική με την καλλιέργεια της γης (10.000 π.Χ.) και η τρίτη η βιομηχανική επανάσταση. Χάρη στην δωρεάν αστείρευτη ενέργεια που έδινε το πετρέλαιο, ο ανθρώπινος πολιτισμός έγινε ασύδοτος και άπληστος. Η παραγωγή προϊόντων (από αγροτικά ως προϊόντα τεχνολογίας) και το παγκόσμιο εμπόριο αυξήθηκαν με γεωμετρικό τρόπο, η μόλυνση του περιβάλλοντος έφθασε σε οριακό σημείο, η υπερκατανάλωση αγαθών στον δυτικό κόσμο έφθασε να είναι 32 φορές μεγαλύτερη απ’ ό,τι των ανθρώπων στις φτωχές χώρες και ο πληθυσμός του πλανήτη αυξήθηκε υπέρμετρα (από 3,2 δισ. το 1950 σε 7,2 το 2012).

Και όλα αυτά συμβαίνουν σε μία άνιση κοινωνία όπου οι περισσότεροι αδιαφορούν για την κατάσταση των υπολοίπων και προσανατολίζονται μόνο στο δικό τους κέρδος. Οι Τράπεζες απομυζούν με τα δάνεια τους ανθρώπους και κράτη, οι πολυεθνικές επιδιώκουν την άνοδο των μετοχών τους ασχέτως της κοινωνικής και περιβαλλοντικής ζημιάς που προκαλούν, τα κράτη και οι πολέμαρχοι πολεμούν για την κυριαρχία των φυσικών πηγών ασχέτως των συνεπειών των αμέτρητων θανάτων σε αμάχους και της αναγκαστικής μετανάστευσης φυλών και λαών, οι έμποροι ναρκωτικών, λευκής σάρκας, trafficking, ή εμπορίας οργάνων ξεπουλάνε όσο – όσο την ανθρώπινη ζωή, οι φαρμακευτικές εταιρίες αποτρέπουν την ίαση χρόνιων ασθενειών ώστε να διατηρήσουν τους ασθενείς – πελάτες τους, οι άντρες Ταλιμπάν κακοποιούν τις γυναίκες ώστε να διατηρούν χωρίς αμφισβήτηση την εξουσία τους, οι τηλεοράσεις γεμίζουν με «σκουπίδια» τα μυαλά των τηλεθεατών για να τους αποτρέψουν από το να σκέφτονται και να δρουν πολιτικά κ.ο.κ. Και με αυτές τις τακτικές ο κόσμος πάει από το κακό στο χειρότερο.

Πώς λοιπόν θα γινόταν ο κόσμος καλύτερος; Ποιες είναι οι προϋποθέσεις ώστε οι κοινωνίες να είναι υγιείς και να μπορούν να θεραπεύουν και να απορροφούν τη κάθε είδους «ανωμαλίες»; Η απάντηση σε αυτές τις ερωτήσεις έχει δοθεί ήδη από τη γαλλική επανάσταση και είναι το τρίπτυχο ελευθερία – ισότητα – αδερφοσύνη. Τα συνθήματα αυτά που έχουν γίνει ο εθνικός ύμνος και η κύρια επιδίωξη αναρίθμητων επαναστατών και κοινωνικών εξεγέρσεων, ωστόσο, είναι πολύ δύσκολο να γίνουν πράξη.

Για την ακρίβεια, οι έννοιες αυτές χρησιμοποιήθηκαν προκειμένου να συνεχιστεί η εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο. Η ελευθερία έγινε σημαία του οικονομικού φιλελευθερισμού και της παγκοσμιοποίησης, του πιο αδυσώπητου οικονομικού συστήματος που στο όνομα της ελευθερίας μετέτρεψε τον πλανήτη σε μία απέραντη αγορά, με ελευθέρως κινούμενα κεφάλαια που αγοράζουν και πουλούν τα πάντα (γη, νερό, αέρα, ανθρώπινα όργανα, γυναίκες, παιδιά), με την ελίτ να κατέχει το μισό πλούτο και τους υπόλοιπους να αγωνίζονται για την επιβίωση τους, με την κατάργηση κάθε είδους ανθρώπινων και κοινωνικών δικαιωμάτων και την πολεμική, την παράνομη και την εγκληματική δραστηριότητα συνεχώς να αυξάνονται.

Η ισότητα, από την άλλη, σύμβολο και επιδίωξη της κομμουνιστικής διαλεκτικής, σκότωσε στα στρατόπεδα της Σιβηρίας δεκάδες χιλιάδες αντιφρονούντες, φυλάκισε και βασάνισε εκατοντάδες χιλιάδες ύποπτους για αποστασία και στραγγάλισε κάθε ίχνος πνευματικής και καλλιτεχνικής φωνής που στηλίτευε ή κριτίκαρε την κομμουνιστική δικτατορία. Η δε περίφημη ισότητα ίσχυσε μόνο για τις μάζες, την ώρα που η κυβερνητική ελίτ ζούσε στην απόλυτη χλιδή!

Η αδερφοσύνη, τέλος, που επαγγέλλονται και προωθούν οι περισσότερες θρησκείες ή παρακλάδια τους (εκκλησίες), μόνο κατ’ εξαίρεση έχει ισχύσει. Η τεράστια οικονομική και πολιτική ισχύς των μεγάλων θρησκειών, η συνεχής διαμάχη τους για την προσέλκυση πιστών και πόρων, η άρνηση τους να συμμετέχουν ισότιμα στη φορολογία τους, οι παρεμβάσεις τους στην εκπαίδευση, η διαμάχη τους με την επιστήμη, η έμμεση συμμετοχή τους σε διώξεις αλλόθρησκων, η ουδέτερη τους στάση σε θέματα πολεμικών συρράξεων, καταπάτησης ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και αναγκαστικής μετανάστευσης ανθρώπινων μαζών δείχνει την αδερφοσύνη να περιορίζεται αυστηρά στους ομόθρησκους.

Ο Ντοστογιέφσκυ (1821-1881) σ’ ένα ταξίδι του που έκανε στην Ευρώπη, ερχόμενος σε επαφή με τον πολιτισμό της και τις διακηρύξεις της, έκανε κριτική στα συνθήματα αυτά, κατά πόσο μπορούν να πραγματοποιηθούν στο έδαφος και στο πνευματικό και ιδεολογικό υπόβαθρο της Ευρώπης … «ελευθερία είναι να κάνεις ό,τι θέλεις, τα πάντα, μέσα στα πλαίσια του νόμου βέβαια. Δυστυχώς όμως δεν μπορούν όλοι να κάνουν τα πάντα. Αυτός που διαθέτει εκατομμύρια μπορεί. Αυτός που δεν διαθέτει δεν μπορεί να κάνει ό,τι θέλει αλλά κάνουν οι άλλοι μ’ αυτόν ό,τι θέλουν. Μετά την ελευθερία έχουμε την ισότητα και μάλιστα την ισότητα μπροστά στο νόμο. Μόνο ένα σχόλιο θα κάνω εδώ· με τη μορφή που εφαρμόζεται σήμερα ο κάθε Γάλλος μπορεί και πρέπει να τη θεωρήσει προσωπική προσβολή… Ο δυτικός, τέλος, άνθρωπος μιλάει για αδελφοσύνη και δεν αντιλαμβάνεται ότι δεν υπάρχει τρόπος να την αποκτήσει, επειδή από τη δυτική φύση, όπως αποδείχτηκε, απουσιάζει. Και αυτή που κυριαρχεί είναι η προσωπική αρχή του ατόμου και η προσπάθεια συντηρήσεως και ικανοποιήσεως του ΕΓΩ. Για να εδραιωθεί η αδελφοσύνη πρέπει η προσωπικότητα να καταθέσει τον εαυτό της εξ ολοκλήρου στη διάθεση του κοινωνικού συνόλου και να θυσιαστεί άνευ όρων για το κοινό καλό, ανεξαρτήτως και πέραν της διεκδικήσεως των προσωπικών δικαιωμάτων. Για να εδραιωθεί η αδελφοσύνη πρέπει να υπάρχει η αγάπη η οποία «ου ζητεί τα εαυτής». Αυτό όμως είναι κάτι αδιανόητο για τον πολιτισμό της Δύσεως. Στη Δύση τα μέλη της απαιτούν επιτακτικά τα ατομικά δικαιώματά τους και επιθυμούν την ατομική τους υπόσταση ως ξεχωριστές μονάδες του κοινωνικού συνόλου… Έτσι όμως δεν κατακτιέται η αδελφοσύνη 1».

Α) Κρατικά, επιχειρηματικά και κοινωνικά συστήματα

Ο σύγχρονος κόσμος λειτουργεί με τρία κύρια αλληλοδιαπλεκόμενα και, συχνά, ανταγωνιστικά συστήματα. Τα κρατικά συστήματα [πολιτικοί (πρωθυπουργός, υπουργοί, βουλευτές), πολιτευτές (δήμαρχοι, δημοτικοί σύμβουλοι), κρατικοί οργανισμοί (δικαστήρια, αστυνομία, πολεοδομία, τελωνεία) και κρατικοί υπάλληλοι (εκπαιδευτικοί, εφοριακοί, δικαστές, γιατροί)], τα επιχειρηματικά συστήματα (πολυεθνικές, τράπεζες, βιομηχανίες, βιοτεχνίες, χονδρεμπόριο, λιανεμπόριο, μεταποίηση, υπηρεσίες) και τα κοινωνικά συστήματα (οικογένειες, κοινότητες, έθνη, φυλές, θρησκευτικές και πολιτισμικές ομάδες). Σε μία τέλεια πραγματικότητα, τα τρία αυτά συστήματα θα λειτουργούσαν συνεργατικά. Οι πολιτικοί θα έπαιρναν τις σωστές αποφάσεις για την ανάπτυξη της κοινωνίας, η γραφειοκρατία δεν θα υπήρχε, η διαφθορά των κρατικών υπαλλήλων θα ήταν μηδενική, οι επιχειρήσεις θα φορολογούνταν δίκαια, θα λειτουργούσαν με σκοπό το κέρδος το δικό τους που δεν αντιβαίνει στο κέρδος της κοινωνίας, και τα κοινωνικά συστήματα θα λειτουργούσαν με συνετό και υγιή τρόπο που προάγει την ισότητα, τη ευνομία, και την αλληλεγγύη, ενώ παράλληλα θα ελέγχανε αυστηρά την πολιτική (με την ψήφο τους) και τις επιχειρήσεις (με την ορθή καταναλωτική συμπεριφορά).

Στην πράξη, ωστόσο, η ιδανική αλληλεπίδραση των τριών συστημάτων σπανίως λειτουργεί, και ο κανόνας είναι να επιδιώκει το κάθε ένα από αυτά το μεγαλύτερο του κέρδος εις βάρος των υπολοίπων. Τα κρατικά συστήματα π.χ. συχνά προωθούν νόμους και διατάξεις που απομυζούν την κοινωνία, κρατικοί λειτουργοί αποκαλύπτονται να έχουν χρηματιστεί για αποφάσεις που ζημιώνουν τα κρατικά ταμεία σε όφελος επιχειρήσεων, δικαστήρια αποφασίζουν υπέρ της απαλλαγής επίορκων γιατρών, αστυνομικοί διευθυντές διατάσσουν χρήση επικίνδυνων χημικών κατά διαδηλωτών κ.α. Οι επιχειρηματικοί όμιλοι μπορεί να λειτουργούν ενάντια στις κοινωνίες που πουλούν τα προϊόντα τους (και ακόμη περισσότερα εκεί που τα παράγουν) π.χ. τα γάλατα με μελαμίνη στην Κίνα που οδήγησαν στο θάνατο εκατοντάδων βρεφών, το νερό της Αφρικής που το παίρνει η Nestle την ώρα που χιλιάδες πεθαίνουν από λειψυδρία ή μολύνσεις του γαστρεντερικού λόγω χρήσης ακατάλληλου νερού, οι καταστροφές των οικοσυστημάτων του Αμαζονίου λόγω ανεξέλεγκτης υλοτομίας και αύξησης της καλλιέργειας σόγιας κ.λπ. Τα κοινωνικά συστήματα, τέλος, που οι φυλές, τα έθνη, οι τάξεις, οι κάστες και οι πολιτιστικές ομάδες επιτίθενται η μία στην άλλη προκειμένου να εξασφαλίσουν καλύτερα προνόμια, ενώ ταυτόχρονα δεν διστάζουν να συνεργαστούν με κρατικά ή επιχειρηματικά συμφέροντα για να το καταφέρουν, με αποτέλεσμα μετέπειτα να ζουν εις βάρος των υπολοίπων. Ο σκληρός αυτός ανταγωνισμός κράτους, επιχειρήσεων και κοινωνίας καταλήγει στην δημιουργία και διατήρηση ενός άνισου, άδικου, καταστροφικού και αυτοκαταστροφικού κόσμου.

Ωστόσο, υπάρχει ακόμη ελπίδα! Τα κοινωνικά συστήματα μπορούν να αλλάξουν τα πάντα, δεδομένου ότι αποτελούν τον μεγάλο αποδέκτη των κρατικών λειτουργιών και των προϊόντων της αγοράς, καθώς επίσης και τον εταίρο εκείνο που αποφασίζει ποιόν θα ψηφίσει και τί θα αγοράσει. Τα κοινωνικά συστήματα, αν κατανοήσουν τη δύναμη τους και μάθουν να συνεργάζονται, μπορούν να εξορθολογήσουν και τις κρατικές υπηρεσίες και να μετατρέψουν τα επιχειρηματικά projects από εχθρικά σε φιλικά προς την κοινωνική ανάπτυξη. Και έχουν κάθε συμφέρον να το κάνουν, αφού τόσο τα κρατικά όσο και τα επιχειρηματικά σχέδια ποτέ δεν θα ενδιαφερθούν για την κοινωνία, εκτός κι αν αναγκαστούν και πιεστούν γι’ αυτό. Συνεπώς, μόνο οι κοινωνίες μπορούν να μετατρέψουν τον κόσμο σε δίκαιο, ελεύθερο, ίσο και αλληλέγγυο, αν το θελήσουν και αν το επιδιώξουν! Μπορούν και να το πράξουν;

Β) Το δίλλημα του κρατούμενου και η κοινωνιολογία του ανταγωνισμού

Στο άρθρο του Άλκη Γαλδαδάς «Παίζοντας έρχεται ο πόλεμος» που δημοσιεύτηκε στο ΒΗΜΑ δίνονται πολλά στοιχεία για την κοινωνιολογία του ανταγωνισμού και το περίφημο «δίλλημα του κρατούμενου».

«Δύο άνθρωποι που μαζί διέπραξαν μια ληστεία συλλαμβάνονται από την Αστυνομία ως ύποπτοι. Τοποθετούνται, όπως γίνεται πάντα σε τέτοιες περιπτώσεις, σε χωριστά δωμάτια στο κτίριο της Ασφάλειας και αρχίζει η ανάκριση. Στον καθένα ξεχωριστά προσφέρονται οι εξής δυνατότητες:

Αν ομολογήσουν και οι δύο, η ποινή τους θα είναι, για παράδειγμα, γύρω στα τρία χρόνια ο καθένας, αφού δεν θα υπάρχουν αμφιβολίες για την ενοχή τους αλλά θα κριθούν με επιείκεια ως εμπράκτως μεταμελήσαντες. Αν αρνηθούν και οι δύο να ομολογήσουν τότε ελλείψει επαρκών στοιχείων θα μείνουν «μέσα» κάπου ένα χρόνο ο καθένας. Αν μόνο ένας από τους δύο ομολογήσει, τότε αυτός θα καταδικαστεί σε ποινή με αναστολή που σημαίνει ουσιαστικά μηδέν χρόνια ποινής. Ο άλλος όμως με τα στοιχεία από την ομολογία του πρώην συντρόφου του καταδικάζεται σε πέντε χρόνια, τη μεγαλύτερη δηλαδή επιτρεπτή ποινή για το αδίκημα της ληστείας.

Αν εσείς βρεθείτε σε μια τέτοια θέση πώς θα σκεφθείτε; Φυσικά σαν λογικός άνθρωπος, είναι η απάντηση. Ο καθένας όμως από τους ληστές, γνωρίζοντας ήδη από προηγούμενες επισκέψεις τι σημαίνει έστω και ένας χρόνος παραπάνω στη φυλακή, προσπαθεί να γλιτώσει ταυτόχρονα και με τη μικρότερη ποινή. Έτσι ομολογώντας φαίνεται ότι εισπράττεις το πολύ τρία χρόνια, αν και ο άλλος έχει κάνει το ίδιο, ενώ γλιτώνεις με αναστολή αν ο άλλος κάνει το λάθος να μην ομολογήσει. Αν όμως δεν ομολογήσετε και εσύ και ο άλλος, τότε ένας χρόνος φυλακής είναι το αποτέλεσμα. Φυσικά, αν ο άλλος έχει ήδη ομολογήσει, από ένα χρόνο που υπολόγιζες εκτοξεύεται η ποινή σου ξαφνικά στα πέντε χρόνια. Ποια είναι λοιπόν η λογική αντίδραση σε μια τέτοια υπόθεση συγκρουόμενων συμφερόντων;

Το πρόβλημα αυτό έχει μείνει στην ιστορία με το όνομα «το δίλημμα του κρατουμένου», δεν εμφανίστηκε όμως στις σελίδες κάποιου περιοδικού με σταυρόλεξα και άλλες πνευματικές ασκήσεις. Επινοήθηκε, συζητήθηκε, τελειοποιήθηκε από τους σοφούς της RAND και έγινε κάποια στιγμή και αυτό ένα ακόμη παιχνίδι πολέμου όταν οι επιστήμονες θέλησαν να υποκαταστήσουν τους στρατηγούς στις αποφάσεις για τις τύχες του κόσμου.

Η θεωρία των παιγνίων ασχολείται με τη διαμάχη που κάποια στιγμή αθέλητα ξεσπά μεταξύ παικτών σε ένα ανταγωνιστικό παιχνίδι. Έστω και αν εμφανιστούν μερικοί που θέλουν να αντιμετωπίσουν την παρτίδα με λογική, η έκβαση περιπλέκεται, όπως είδαμε και στην περίπτωση των δύο κρατουμένων, όταν συμμετέχουν και παίκτες με μοναδικό σκοπό πώς να επιτύχουν τη μεγαλύτερη ατομική ωφέλεια από την παρτίδα.

Στη δεκαετία του '50 έγιναν άπειρα πειράματα, πολλά σε στρατιωτικά εργαστήρια, με ανθρώπους που «έπαιζαν» παιχνίδια όπως «το δίλημμα του κρατουμένου». Παρ' όλο που έφθασαν στο σημείο να δίνουν δυνατότητα στους συμμετέχοντες να συνεννοούνται πριν για την καλύτερη στρατηγική, τα αποτελέσματα ήταν απογοητευτικά. Οι άνθρωποι επέμεναν να κάνουν όσες κινήσεις προωθούσαν το ατομικό τους συμφέρον. Έγιναν μάλιστα και πειράματα με ανθρώπους που είχαν πάρει πρώτα αμφεταμίνη και αποδείχθηκε ότι αυτοί ήταν ακόμη λιγότερο συνεργάσιμοι. Και εδώ ας θυμηθούμε ότι ο μακαρίτης Κένεντι στην κρίση της Κούβας έπαιρνε και αυτός αμφεταμίνη.

Η κοινωνική βιολογία σήμερα, που δεν μπορεί να κρατηθεί μακριά και από τα συμπεράσματα του Φον Νόιμαν, στηρίζεται στην παραδοχή ότι κάθε ανθρώπινη συμπεριφορά, ακόμη και οι φαινομενικά αλτρουιστικές πράξεις, έχει τις ρίζες της στη δίψα μας να προωθήσουμε τα ατομικά μας συμφέροντα. Ετσι, «το δίλημμα του κρατουμένου» δεν είναι μάλλον δίλημμα, αφού φαίνεται να είναι γραμμένο στα εγωιστικά γονίδιά τους να μη συνεργαστούν οι δύο υπόδικοι. Μπαίνει λοιπόν το ερώτημα αν μπορούν κάποιοι με διάθεση συνεργασίας να εισχωρήσουν σε μια κοινωνία εγωιστών.

Ο Ρόμπερτ Άξελροντ κάλεσε λοιπόν όσους επιφανείς επιστήμονες μπορούσε να σκεφτεί με διάφορες ειδικότητες και τους ζήτησε να παίξουν πολλές φορές το παιχνίδι του «κρατουμένου» με τη βοήθεια ενός προγράμματος σε υπολογιστικό μηχάνημα.

Στην ουσία μέσω του μηχανήματος οι άνθρωποι υπεδείκνυαν μια στρατηγική που πίστευαν ότι θα έδινε επανειλημμένα τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα. Βασικό στοιχείο του πειράματος ήταν ότι επιτρεπόταν στα προγράμματα να χρησιμοποιούν τα αποτελέσματα των προηγούμενων προσπαθειών για να καθορίζουν τη στρατηγική τους στον επόμενο γύρο. Τα αποτελέσματα ήταν εκπληκτικά. Από τα 14 προγράμματα που πήρε το μεγαλύτερο ήταν 72 και το μικρότερο τρεις γραμμές. Για όποιον θέλει να σκεφθεί μόνος του ποια είναι η καλύτερη στρατηγική αφήνουμε την απάντηση για το τέλος, αξίζει όμως να πούμε ότι ο Άξελροντ τη βρήκε τόσο απίστευτη ώστε κοινοποίησε τα αποτελέσματα στους ενδιαφερομένους και τους ζήτησε να τροποποιήσουν, αν ήθελαν, τα προγράμματά τους με βάση τα νέα δεδομένα που είχαν προκύψει. Λοιπόν νικητής και στην επόμενη φάση του πειράματος ήταν το ίδιο πρόγραμμα!

Σε πείσμα των προβλέψεων λοιπόν η καλύτερη στρατηγική ήταν:

1. Συνεργαστείτε την πρώτη φορά.

2. Κάντε στους επόμενους γύρους ό,τι ο αντίπαλός σας έκανε στον προηγούμενο γύρο».

Αυτό είναι: οι επιστημονικές μελέτες μας δείχνουν ότι αν δημιουργηθεί μία κουλτούρα συνεργασίας όπου ο αντίπαλος συνεργάζεται, τότε η κοινωνική συνεργασία για τον καθένα είναι εύκολη και δεδομένη. Παραδείγματα υπάρχουν πολλά όπως το πείραμα του δημάρχου:

Μια φορά κι έναν καιρό, υπήρχε μια πολύ άσχημη πόλη. Βία, εγκλήματα, κυκλοφοριακό, ατυχήματα, ναρκωτικά, βρωμιά και γκρίζοι δυστυχισμένοι πολίτες. Και δεν ήταν καμιά μικρή πόλη, είχε έξι μύρια κατοίκους που είχαν παραδοθεί εντελώς στην μαυρίλα.

Ένα πρωί, ο διευθυντής του Πανεπιστημίου της πόλης που ήταν μαθηματικός και φιλόσοφος, εκεί που πήγαινε στη δουλειά του και βλέποντας την κατάντια της πόλης του, πήρε μια πολύ κουφή απόφαση. Δήλωσε την παραίτησή του στο Πανεπιστήμιο, λέγοντας πως ήθελε να διευρύνει την διδασκαλία του και στα έξι εκατομμύρια κατοίκους. Στους μαθητές του στο Πανεπιστήμιο, ο καθηγητής αυτός ήταν γνωστός για τους περίεργους τρόπους διδασκαλίας του. Για παράδειγμα, μια φορά που επικρατούσε χάος στο μάθημα, κατάφερε να επαναφέρει την τάξη κατεβάζοντας τα βρακιά του. Γενικά δηλαδή, εφεύρισκε αστείους και εντελώς ανορθόδοξους τρόπους για να πετυχαίνει το σκοπό του και περιέργως, πάντα τα κατάφερνε.

Για την προεκλογική καμπάνια του λοιπόν, φόρεσε μια στολή σούπερμαν, αυτοχρίστηκε «υπερπολίτης» και άρχισε να περιδιαβαίνει τους δρόμους βάζοντας ταυτόχρονα υποψηφιότητα για δήμαρχος. Έφερε πολύ γέλιο στον κόσμο αλλά επειδή όπως έλεγαν, είχε αρκετά ειλικρινές πρόσωπο, τον ψήφισαν. Ο καινούργιος δήμαρχος όμως δεν είχε καμία σχέση με τους προηγούμενους. Η πρώτη του κίνηση ήταν να προσλάβει 20 μίμους και να τους σκορπίσει στους δρόμους της πόλης. Η δουλειά τους ήταν να χλευάζουν όσους παραβίαζαν τον κώδικα οδικής κυκλοφορίας. Σιγά, θα μου πείτε. Οι πολίτες όμως, άρχισαν να συμμορφώνονται γιατί αποδείχτηκε πως τους πείραζε πολύ περισσότερο η δημόσια κοροϊδία, παρά τα πρόστιμα. Αμέσως μετά, βγήκε σε διάφορες τηλεοπτικές εκπομπές και έκανε ντους γυμνός, κλείνοντας την παροχή νερού ενώ σαπουνιζόταν, για να δείξει στους πολίτες πώς μπορούν να εξοικονομούν νερό. Και πράγματι! Η κατανάλωση νερού αμέσως έπεσε. Όρισε Ημέρα Γυναίκας όπου οι άντρες θα φρόντιζαν τα παιδιά και οι γυναίκες θα έβγαιναν βόλτα στην πόλη. Αυτό, ήταν ανήκουστο γιατί η συγκεκριμένη πόλη ήταν πολύ επικίνδυνο μέρος τα βράδια, ενώ οι γυναίκες δεν έβγαιναν βόλτες σχεδόν ποτέ ως τότε.. 700.000 γυναίκες γέμισαν τους δρόμους πανηγυρίζοντας ενώ ακόμη και o αρχηγός της αστυνομίας ήταν γυναίκα εκείνο το βράδι. Το καλύτερο; Μοίρασε στους πολίτες ταμπέλες με «αντίχειρες επάνω» και αντίχειρες κάτω για να επιδοκιμάζουν ή να αποδοκιμάζουν δημόσια τις πράξεις των συμπολιτών τους. Η ομαδική κατακραυγή ήταν ό,τι έπρεπε τελικά. Γενικώς σκαρφιζόταν αστείες ή περίεργες καμπάνιες για κάθε τι που ήθελε να πετύχει, όπως όταν ζήτησε να του τηλεφωνήσει όποιος πολίτης συναντούσε έστω κι έναν υποδειγματικό ταξιτζή. Σύντομα, 150 τηλεφωνήματα συντέλεσαν στο να δημιουργηθεί ομάδα ταξιτζήδων που ο δήμαρχος ονόμασε Ιππότες της Ζέβρας και είχαν την προσωπική του υποστήριξη. Ίδρυσε επίσης ταμείο εθελοντικών φόρων για όσους ήθελαν να δώσουν παραπάνω χρήματα στο δημοτικό ταμείο. Φυσικά και μάζεψε χρήματα. Τέλος, προσπαθώντας να δείξει πόσο σημαντική είναι η ανθρώπινη ζωή, ζωγράφισε αστέρια σε κάθε σημείο θανάτου από τροχαίο στην πόλη, πράγμα εξαιρετικά έξυπνο γιατί το αποτέλεσμα ήταν πανέμορφο αλλά και ιδιαίτερα σοκαριστικό.

Ο δήμαρχος ήταν ο Κολομβιανό Antanas Mockus, δήμαρχος της Μποκοτά το 1993. Μετά το πέρας της θητείας του, ο παράξενος αυτός δήμαρχος, ξεκίνησε διαλέξεις αναλύοντας τα συμπεράσματά του από το κοινωνικό του πείραμα. Ένα από τα συμπεράσματά του είναι πως η γνώση δίνει δύναμη αρκεί να καταφέρεις να τη μεταδώσεις μέσω της τέχνης, του χιούμορ και της δημιουργικότητας. Μόνο έτσι οι άνθρωποι αποδέχονται τις αλλαγές 2».

Ένα πολύ όμορφο κείμενο που υπογράφουν οι Matt Ridley και Bobbi S. Low με τίτλο «Can Selfishness Save the Environment?» ολοκληρώνει την προσέγγιση του θέματος της συνεργασίας:

«Η συμβατική σοφία πιστεύει ότι η οδός για να αποφύγουμε την παγκόσμια οικολογική καταστροφή είναι να πείσουμε τον κόσμο να αλλάξει τις ιδιοτελείς του συνήθειες για το κοινό καλό. Μια πιο ευφυής όμως προσέγγιση θα ήταν να χρησιμοποιήσουμε μια απέραντη και ανανεώσιμη πηγή: την ανθρώπινη τάση να σκεφτόμαστε κυρίως με βάση το βραχυπρόθεσμο συμφέρον μας.

Ας δούμε ένα παράδειγμα, με ανάλογα του οποίου είμαστε όλοι εξοικειωμένοι: Η Αρτεσιανή Κοιλάδα, στο Κάνσας των ΗΠΑ, διέθετε κάποτε, όπως φαίνεται και από το όνομά της, εκατοντάδες φυσικές πηγές. Εάν έκανες γεώτρηση, το νερό σχημάτιζε πίδακα, ενώ υπήρχαν στην περιοχή έλη όπου οι αγελάδες που έβοσκαν βυθίζονταν μέχρι την κοιλιά. Όλα αυτά τη δεκαετία του '20. Ακόμη παλαιότερα, την εποχή των πρώτων μεταναστών, το ποτάμι της περιοχής ήταν μάλιστα πλωτό σε απόσταση πολλών χιλιομέτρων.

Σήμερα το ποτάμι είναι ξερό, οι πηγές έχουν εξαφανιστεί, και οι κάτοικοι πρέπει να ανοίγουν όλο και βαθύτερες γεωτρήσεις για να βρουν νερό. Η αιτία είναι προφανής: είναι οι υδροβόρες εκτεταμένες καλλιέργειες καλαμποκιού που έχουν επικρατήσει στην περιοχή, ακριβώς λόγω της αρχικής αφθονίας του νερού εκεί πέρα.

Τώρα, ενώ όλοι αντιλαμβάνονται το πρόβλημα, κανείς δεν είναι διατεθειμένος να περιορίσει τη δική του κατανάλωση για το κοινό όφελος, σκεφτόμενος ότι απλώς έτσι θα βρει ευκαιρία να επωφεληθεί κάποιος άλλος. Έτσι όλοι μαζί, οδηγούν τις καλλιέργειές τους στο αδιέξοδο.

Σε ένα άλλο μέρος πάλι, κοντά στη Βαλέντσια της Ισπανίας, 15.000 αγρότες μοιράζονται τα νερά του ποταμού Τουρία σύμφωνα με ένα διακανονισμό διάρκειας τουλάχιστον 550 χρόνων. Κάθε αγρότης, όταν έρθει η σειρά του παίρνει τόσο μόνο νερό όσο χρειάζεται από το αρδευτικό κανάλι, χωρίς να σπαταλά ούτε σταγόνα. Δεν τολμά να κλέψει, απλά διότι παρακολουθείται συνεχώς από τα άγρυπνα μάτια των γειτόνων του πριν και μετά από αυτόν στο κανάλι.

Τυχόν παράπονα έρχονται στο Δικαστήριο των Νερών, που συναντιέται κάθε Πέμπτη πρωί έξω από τη μητρόπολη στη Βαλέντσια. Αρχεία που φθάνουν πίσω μέχρι το 1400, φαίνεται να δείχνουν ότι η κλεψιά είναι σπάνια.

Δύο αρδευτικά συστήματα: το ένα βιώσιμο, δίκαιο και μακροζώητο, το άλλο καταδικασμένο. Πρόκειται για δύο περιπτώσεις που συχνά παρατίθενται από τους πολιτικούς επιστήμονες οι οποίοι αγωνίζονται να καταλάβουν την συνήθη ανθρώπινη αποτυχία να λυθούν τα προβλήματα "κοινής δεξαμενής φυσικών πόρων" ("common - pool recourse problems").

Το 1968 ο οικολόγος Garret Hardin έγραψε ένα άρθρο στο περιοδικό Science όπου εξηγούσε «την τραγωδία των κοινών (αγαθών)». Γιατί δηλαδή η κοινοτική γη τείνει πάντα να υποφέρει από υπερβόσκηση και γιατί κάθε ψαρότοπος υποφέρει από την υπεραλίευση. Η αιτία είναι, εξήγησε, γιατί τα οφέλη από κάθε παραπάνω αγελάδα (ή κάθε παραπάνω ψαριά) τα καρπώνεται ο ιδιοκτήτης τους, ενώ το κόστος από τη βλάβη που προκαλείται μοιράζεται μεταξύ όλων των χρηστών του κοινού αγαθού. Στη γλώσσα των οικονομολόγων, το κόστος εξωτερικεύεται. Έτσι, η ιδιωτικά ορθολογική συμπεριφορά, οδηγεί σε συλλογική συμφορά.

Η τρύπα του όζοντος και το φαινόμενο του θερμοκηπίου είναι κλασσικές τραγωδίες των κοινών αγαθών εν τη γενέσει: κάθε φορά που καις ένα γαλόνι βενζίνη για να κατέβεις στο κέντρο, εσύ δρέπεις το όφελος, ενώ μοιράζεσαι το κόστος με τα έξη δις ανθρώπους που ζουν στον πλανήτη.

Ας δούμε δύο κλασσικές συνταγές που χρησιμοποιούνται συνήθως από τους διοικούντες σε τέτοιες περιπτώσεις: Μία λύση είναι ένας εξωτερικός παράγοντας, π.χ. μια κυβέρνηση, να θέσει κανονισμούς, για παράδειγμα να ορίσει το μέγιστο επιτρεπόμενο μέγεθος κάθε κοπαδιού. Η άλλη λύση είναι να ιδιωτικοποιήσεις το κοινωνικό αγαθό, έτσι ώστε ο ιδιοκτήτης να έχει τώρα τόσο τα οφέλη όσο και το κόστος. Έτσι θα έχει κάθε λόγο να αποφύγει την υπερεκμετάλλευση.

1. Η συγκεντρωτική λύση

Μέχρι πριν λίγες δεκαετίες, η πρώτη λύση ήταν η πιο δημοφιλής. Οι κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο αντιδρούσαν στην ύπαρξη κάθε προβλήματος κοινωνικού αγαθού με θέσπιση κανονισμών, ελέγχους και κρατικοποιήσεις. Στην Ινδία, η κυβέρνηση εθνικοποίησε τα δάση και τους βοσκότοπους που παραδοσιακά ανήκαν στις κοινότητες, και τα έθεσε υπό κεντρικό γραφειοκρατικό έλεγχο ο οποίος έδρευε πάρα πολύ μακριά.

Αυτό το σύστημα θα μπορούσε να είχε δουλέψει, αν οι κυβερνήσεις ήταν αποτελεσματικές και αδιάφθορες, και διέθεταν άπειρους πόρους για να πραγματοποιούν τα σχέδιά τους. Αλλά τελικά η πολιτική αυτή έκανε τα πράγματα ακόμη χειρότερα, γιατί το δάσος δεν ήταν πια ούτε καν συλλογική ιδιοκτησία του τοπικού χωριού. Έτσι η υπερβόσκηση, η λαθροθηρία, η λαθροϋλοτομία εντάθηκαν -το κόστος πλέον είχε εξωτερικευτεί όχι απλά στους υπόλοιπους κατοίκους του χωριού αλλά σε ολόκληρη τη χώρα.

Ανάλογη δομή αντιρρυπαντικών κανονισμών διαθέτουν και οι ΗΠΑ. Γραφειοκράτες αποφασίζουν, ανταποκρινόμενοι σε πιέσεις από ομάδες πίεσης, ακριβώς ποιά επίπεδα ρύπανσης να επιτρέψουν, συνήθως μη δίνοντας κανένα κίνητρο για περικοπές κάτω του ελάχιστου επιπέδου, και ακόμη εξειδικεύουν τις τεχνολογίες που θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν (η αποκαλούμενη πολιτική της "καλύτερης διαθέσιμης τεχνολογίας").

Αυτό δημιουργεί αντίστροφα κίνητρα για τους ρυπαίνοντες, γιατί κάνει τη ρύπανση ελεύθερη μέχρι το ελάχιστο όριο, και δεν υπάρχει κίνητρο να μειωθεί περισσότερο. Όποιος λοιπόν φροντίζει από μόνος του να ρυπαίνει όσο το δυνατόν λιγότερο, τιμωρείται σε σχέση με αυτόν που απλά ακολουθεί τον κανονισμό.

Έχει αποδειχθεί μάλιστα ότι με ένα ποσοστό μόνο των χρημάτων που δαπανά μια μεγάλη εταιρία για να ακολουθήσει τους περιβαλλοντικούς κανονισμούς της κυβέρνησης, θα μπορούσε να πετύχει πολλαπλάσιο αποτέλεσμα με ορθολογική χρήση.

Μια άλλη μέθοδος, μεταξύ παρεμβατισμού και ιδιωτικοποίησης, είναι να επιτρέπεται σε κάθε εταιρεία να παράγει ρυπαντές εάν θέλει, αλλά για κάθε τιμή πάνω από το μηδέν θα πρέπει να πληρώνει κάποιο ποσό (ρυπαντικά τέλη) στην κυβέρνηση. Έτσι η μεν εταιρεία θα έχει κίνητρο να διατηρεί τη ρύπανση σε χαμηλά επίπεδα, η δε κυβέρνηση θα έχει κάποια χρήματα να δαπανήσει σε φιλοπεριβαλλοντική πολιτική. Το 1990 η Clean Air Act θέσπισε μια αγορά εμπορεύσιμων αδειών ρύπανσης για εκπομπές διοξειδίου του Θείου.

2. Οι παγίδες της ιδιωτικοποίησης

Επειδή η ιδιωτικοποίηση ενός κοινωνικού αγαθού μπορεί να εσωτερικεύσει το κόστος της καταστροφής του, οι οικονομολόγοι με αυξανόμενη συχνότητα προτείνουν την ιδιωτικοποίηση ως τη λύση για τα προβλήματα των κοινωνικών αγαθών.

Οι ιδιωτικοποιήσεις όμως έχουν τα δικά τους μειονεκτήματα. Η προσπάθεια περίφραξης των κοινοτικών γαιών στην Μ. Βρετανία, στις αρχές της βιομηχανικής εποχής, προκάλεσε τουλάχιστον τρεις σοβαρές εξεγέρσεις μικροκτηματιών που έχαναν την παραδοσιακό τους δικαίωμα πρόσβασης σε αυτές. Το ίδιο θα συνέβαινε και σήμερα σε ανάλογες περιπτώσεις.

Πάλι, πως θα μπορούσε να ιδιωτικοποιηθεί η προστασία των φαλαινών για παράδειγμα; Το πιθανότερο είναι ότι οι φαλαινοθήρες θα ήταν σε θέση να πληρώσουν πολύ περισσότερα χρήματα από όσα θα μπορούσαν αυτοί που θα συνεισέφεραν κάποιο ποσό για την προστασία τους ή θα πλήρωναν για να τις απολαμβάνουν να ζουν ελεύθερες.

Ομοίως, αν έβγαζαν στο σφυρί τα εθνικά πάρκα, πολύ περισσότερα χρήματα θα ήταν διατεθειμένοι να πληρώσουν αυτοί που σκοπεύουν να ανοίξουν εκεί ορυχεία, παραδείγματος χάριν, παρά αυτοί που θα ήθελαν να διατηρήσουν το πάρκο ανέγγιχτο, με ελεύθερη πρόσβαση για το κοινό.

Ακόμη περισσότερο, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι η ορθολογικότητα θα ωθούσε έναν ιδιώτη ιδιοκτήτη ενός περιβαλλοντικού δημόσιου αγαθού να το προστατεύσει ή να το διαχειριστεί βιώσιμα. Πριν τριάντα χρόνια ένας μαθηματικός, ο Colin Clark, έγραψε ένα άρθρο στο περιοδικό Science, αποδεικνύοντας ότι κάτω από ορισμένες περιστάσεις θα ήταν οικονομικά συμφερότερο να εξαλείψει ο επιχειρηματίας τις φάλαινες.

Καθώς τα κέρδη από τόκους ή από το χρηματιστήριο επέτρεπαν (τότε) στα χρήματα να αυξηθούν πολύ ταχύτερα από όσο τους το επέτρεπε ο ρυθμός αναπαραγωγής των φαλαινών, ακόμη και κάποιος που θα διέθετε ένα ορισμένο παγκόσμιο μονοπώλιο στην εκμετάλλευση των φαλαινών, είναι αμφίβολο εάν θα τον συνέφερε να ασχοληθεί με μια βιώσιμη εκμετάλλευση των ζώων. Θα ήταν περισσότερο κερδοφόρο να τις σκοτώσει όλες και να τις πουλήσει, μαζί με τον εξοπλισμό, και να καταθέσει τα κέρδη στην τράπεζα για να καρπωθεί τους τόκους.

3. Η επίκληση στην ανθρώπινη φύση

Πολλοί πάλι επιμένουν να επικαλούνται την καλή ανθρώπινη φύση. Κάνουν έκκληση σε ηθικές αρχές, το κοινό ή μελλοντικό συμφέρον της ανθρωπότητας, καλώντας σε θυσίες και αυτοπεριορισμούς. Αυτή είναι η μέθοδος που χρησιμοποιείται π.χ. συχνά από τις περιβαλλοντικές οργανώσεις.

Και όμως, οι περιβαλλοντιστές δεν θα έπρεπε πραγματικά να πιστεύουν ότι αρκεί απλώς μια αύξηση της συνειδητοποίησης για να αλλάξει ο κόσμος. Σχεδόν οι μόνες περιπτώσεις όπου πράγματι θα μπορούσαν να ισχυριστούν ότι πέτυχαν πολλά μέσω της ηθικής πειθούς είναι οι εκστρατείες εναντίον της ένδυσης με γούνες και της χρήσης ελεφαντόδοντου. Στην περίπτωση αυτή η ντροπή αποδείχτηκε τόσο αποτελεσματική ως κίνητρο, όσο τα χρήματα σε άλλες περιπτώσεις. Οι γούνες όμως είναι πολυτέλειες.

Η ανακύκλωση πάλι, είναι γνωστό ότι δουλεύει καλύτερα συνδυασμένοι με οικονομικά κίνητρα ή νομικές κυρώσεις. Ακόμη και μια μικρή επιστροφή χρημάτων μπορεί να αλλάξει δραματικά το ποσό των υλικών που ανακυκλώνονται από ένα νοικοκυριό. Τα φιλανθρωπικά σωματεία άλλωστε γνωρίζουν από καιρό ότι οι άνθρωποι είναι πιο πρόθυμοι να κάνουν δωρεές εάν ανταμείβονται, ακόμη και με ένα αυτοκόλλητο ή μια κονκάρδα.

Υπεισέρχεται λοιπόν ένας νέος όρος, αυτός της ανταπόδοσης. Αφού μιλάμε για την ανθρώπινη φύση, ας ανατρέξουμε στην επιστήμη της Βιολογίας. Οι βιολόγοι παλιά εξηγούσαν τη συμπεριφορά των ζώων με όρους όπως το "καλό του είδους". Τώρα, η εξελικτική βιολογία έχει μετασχηματιστεί από την έννοια του "εγωιστικού γονίδιου", που εκλαϊκεύτηκε από τον Ρίτσαρντ Ντώκινς.

Ο βασικός του ισχυρισμός είναι ότι τα ζώα, συμπεριλαμβανομένου του ανθρώπου, δρουν αλτρουιστικά μόνο όταν αυτό φέρνει κάποιο όφελος σε αντίγραφα των δικών τους γενών. Αυτό συμβαίνει σε δύο περιστάσεις: όταν ο αλτρουιστής και ο ευεργετούμενος είναι κοντινοί συγγενείς (όπως οι μέλισσες σε μια κυψέλη), και όταν ο αλτρουιστής είναι σε θέση να λάβει επιστροφή της χάρη σε μελλοντικό χρόνο.

Ανάλογη επίδραση είχε και στις οικονομικές επιστήμες το βιβλίο Logic of Collective Action του Mancur Olson, ο οποίος αμφισβήτησε την άποψη ότι τα άτομα θα προσπαθούσαν ποτέ να προωθήσουν τα συλλογικά τους συμφέροντα μάλλον παρά τα βραχυπρόθεσμα ατομικά τους συμφέροντα.

4. Ο κανόνας της ανταπόδοσης

Οι βιολόγοι ενδιαφέρονται για το δίλημμα του κρατουμένου ως ένα μοντέλο για την εξέλιξη της συνεργασίας. Υπό ποιες συνθήκες, αναρωτιώνται, θα συνέφερε ένα ζώο να αναπτύξει μια στρατηγική βασισμένη στη συνεργασία μάλλον παρά στην αποστασία;

Όταν δοκίμασαν το δίλημμα στην πράξη, βγήκαν πρωτότυπα συμπεράσματα. Εάν το παιχνίδι είναι ένα μόνο ανάμεσα σε μια μακρά σειρά, που πράγματι παίχτηκαν από φοιτητές, ερευνητές, ή υπολογιστές, για πόντους μάλλον παρά για χρόνια στη φυλακή, βρέθηκε ότι υπό τέτοιες περιστάσεις η καλύτερη ατομική στρατηγική είναι να συνεργαστείς στην πρώτη δίκη, και ύστερα να κάνεις ότι έκανε και ο άλλος την τελευταία φορά. Αυτή η στρατηγική έγινε γνωστή ως ο κανόνας της ανταπόδοσης (tit-for-tat, στα ελληνικά κάτι σαν «μία σου και μία μου», όχι με την αρνητική μόνο έννοια).

Η απειλή της αντεκδίκησης μειώνει κατά πολύ τα πιθανά κέρδη μιας αποστασίας. Ερευνητές που μελέτησαν αθλητικούς αγώνες, βρήκαν ότι δεν υπάρχει στρατηγική ικανή να χτυπήσει την tit-for-tat. Η στρατηγική tit-for-two-tats, δηλαδή να συνεχίσεις τη συνεργασία ακόμη και αν ο άλλος αποστατήσει μια φορά, αλλά όχι εάν αποστατήσει δεύτερη, είναι η μόνη που κάπως την πλησιάζει, αλλά ανάμεσα σε εκατοντάδες στρατηγικές που δοκιμάστηκαν, καμιά δεν δουλεύει καλύτερα. Έκτοτε οι βιολόγοι βρίσκουν τη στρατηγική να εφαρμόζεται σε ολόκληρο το ζωϊκό βασίλειο. Μιά θηλυκή νυχτερίδα βαμπίρ θα προσφέρει αίμα (!) σε μια άλλη θηλυκιά, όχι όμως εάν η τελευταία της αρνήθηκε ανάλογη προσφορά στο παρελθόν.

Τέτοιες περιπτώσεις έχουν πείσει τους βιολόγους ότι η βάση της κοινωνικής ζωής σε ζώα όπως τα πρωτεύοντα και τα δελφίνια, είναι η αμοιβαιότητα. Οι μπαμπουίνοι και οι χιμπατζήδες θυμούνται περασμένες χάρες όταν έρχονται ο ένας σε βοήθεια του άλλου στους καυγάδες. Αλλά και οι άνθρωποι κάνουν το ίδιο. Βρέθηκε, για παράδειγμα, ότι μεταξύ των Ache της Παραγουάης, οι κυνηγοί που έπιασαν θήραμα μοιράζονται το κρέας με αυτούς που τους έχουν βοηθήσει στο παρελθόν ή είναι πιθανό να τους βοηθήσουν στο μέλλον.

Η συνέπεια αυτών των ερευνών είναι ότι όπου η συνεργασία μεταξύ ατόμων πράγματι αναπτύσσεται, υπερνικώντας το δίλημμα του κρατουμένου, το κάνει με τη στρατηγική της ανταπόδοσης. Μια προσεκτική ανταλλαγή εξυπηρετήσεων, επιτρέπει να χτιστεί εμπιστοσύνη πάνω σε μια σκαλωσιά ατομικών αμοιβών. Το συμπέρασμα της βιολογίας, με άλλα λόγια, είναι ελπιδοφόρο: Η συνεργασία μπορεί πράγματι να αναδυθεί φυσιολογικά. Το συλλογικό συμφέρον μπορεί να εξυπηρετηθεί από την επιδίωξη των εγωιστικών συμφερόντων.

5. Η μέση οδός

Όπως λοιπόν δείχνουν περιπτώσεις όπως της Βαλέντσια, όπου το πρόβλημα των κοινωνικών αγαθών έχει λυθεί, η απάντηση δεν είναι ούτε η ιδιωτικοποίηση ούτε ο συγκεντρωτισμός. Οι ντόπιοι μπορούν και πράγματι λύνουν τα προβλήματά τους από κοινού, στο βαθμό που η κοινότητα παραμένει μικρή, σταθερή, με ανοιχτές γραμμές επικοινωνίας, και έχει ένα ισχυρό ενδιαφέρον για το μέλλον.

Μεταξύ των παραδειγμάτων που αναφέρονται είναι και μια μικρή κοινότητα ψαράδων στο Alanya της Τουρκίας. Τη δεκαετία του '70 οι ντόπιοι ψαράδες έπεσαν στη συνήθη παγίδα της υπεραλίευσης, της διαμάχης και της πιθανής εξάντλησης των φυσικών πόρων. Αλλά τότε ανάπτυξαν ένα ευφυές και πολύπλοκο σύστημα κανόνων, με το οποίο σε κάθε ψαρότοπο επιτρέπεται ένας μόνο ψαράς κυκλικά, ανάλογα με τις εποχές. Τους κανόνες επιβάλλουν οι ψαράδες από μόνοι τους, αν και η κυβέρνηση αναγνωρίζει το σύστημα με νόμο.

Στη Βαλέντσια συμβαίνουν λίγο - πολύ τα ίδια. Τα άτομα γνωρίζονται μεταξύ τους και μπορούν γρήγορα να προσδιορίσουν τους κλέφτες. Επειδή το παιχνίδι παίζεται ξανά και ξανά, κάθε απατεώνας διακινδυνεύει οστρακισμό και κυρώσεις στον επόμενο γύρο. Έτσι μια μικρή, σταθερή κοινότητα, που αλληλεπιδρά επαναλαμβανόμενες φορές, μπορεί να βρει τρόπο να προωθήσει το κοινό συμφέρον -μεταβάλλοντας τους ιδιωτικούς υπολογισμούς.

Μερικοί βιολόγοι ισχυρίζονται ότι ακόμη και αρκετές μεγάλες ομάδες μπορούν να συνεργαστούν. Τα προβλήματα κοινών πόρων έχουν βαθιές ρίζες στη γενετική των φυτών και των ζώων. Για να λειτουργήσει ένας ανθρώπινος οργανισμός, 75.000 διαφορετικά γονίδια πρέπει να συνεργαστούν και να αντιμετωπίσουν τα γονίδια εισβολείς και γενικώς τα καταφέρνουν.

Μερικοί παραπέμπουν εδώ στον Άνταμ Σμιθ, ο οποίος ισχυρίστηκε ότι «εάν τα άτομα έχουν επαρκές κοινό συμφέρον στο καλό των ομάδων τους, θα συνεργαστούν για να καταστείλουν τις δραστηριότητες μελών που δρουν ενάντια στην ευημερία της ομάδας». Αυτή η ιδέα αποκαλείται από τον Egbert Leigh "το κοινοβούλιο των γονιδίων". Προσοχή όμως: είναι κρίσιμο το γεγονός ότι όλα τα μέλη ενός τέτοιου κοινοβουλίου θα υποφέρουν αν διασπασθεί η συνεργασία τους, κάτι που δεν συμβαίνει για τα μέλη ενός εθνικού κοινοβουλίου που ψηφίζει λύσεις για διάφορα τοπικά προβλήματα 3».

Γ) Η χειραγώγηση των κοινωνικών ομάδων

Και ενώ η κοινωνία στο σύνολο της έχει άμεσο συμφέρον να δράσει συνολικά για να επιδιώξει την ανάπτυξη και την ευημερία της, η πολιτική τάξη και η αγορά αποσκοπεί στο να τη διασπάσουν ώστε να γίνει το υποχείριο τους και να την εκμεταλλευτούν. Μερικές από τις πιο γνωστές τακτικές είναι:

και βασίλευε

2. Διάκριση σε καλύτερους και χειρότερους: από τη στιγμή που η κοινωνία εμπεδώσει και αποδεχτεί τη διάσπαση της, το επόμενο βήμα θα αφορά στο ποιά ή ποιές από τις κοινωνικές ομάδες είναι οι ισχυρότερες, οι καλύτερες ή οι πιο ευνοημένες. Αυτήν ακριβώς την τεχνική χρησιμοποιούν πολιτικοί, επιχειρηματίες και επικοινωνιολόγοι για να διαιωνίσουν την κυριαρχία τους! Μέσω των μηνυμάτων τους «ανεβάζουν» τη μία από τις δύο ή από τις πολλές ομάδες και καρπώνονται την εύνοια και την αφοσίωση της. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι επιχειρηματίες που γίνονται μεγαλομέτοχοι ποδοσφαιρικών ομάδων: με τον τρόπο αυτόν εξασφαλίζουν μία τεράστια διαφήμιση των εταιριών τους και μία μεγάλη πελατεία από τους οπαδούς της ομάδας που χρηματοδοτούν. Σύμφωνα με αυτήν την τακτική οι δεξιοί είναι καλύτεροι των αριστερών (ή το αντίθετο), οι εθνικιστές καλύτεροι των κοσμοπολιτών (ή το αντίθετο) κ.ο.κ. Και οι κοινωνικές ομάδες ανταγωνίζονται μεταξύ τους, την ώρα που πολιτικοί, κράτος και επιχειρηματικοί κύκλοι συνεχίζουν να επωφελούνται.

3. Υποβάθμιση ή υπερεκτίμηση της αξίας ενός γεγονότος: προκειμένου να αποφύγουν την πιθανή δυσαρέσκεια της κοινής γνώμης για ένα σημαντικό γεγονός, πολιτικοί και επιχειρηματικοί κύκλοι υποβαθμίζουν την αξία του. Π.χ. οι αποκαλύψεις του Wikileaks σπάνια αναφέρονται ως σημαντικές από τους πολιτικούς παρά το γεγονός ότι τους απασχολεί βασανιστικά. Ή το σκάνδαλο μιας μεγάλη πολυεθνικής όπως της Lidl που παρακολουθούσε με κάμερες τους εργαζόμενους θα περάσει στα «ψιλά» με την κατάλληλη χρηματοδότηση των ΜΜΕ. Από την άλλη, αν ένα γεγονός όπως αυτό του «βιασμού» της καμαριέρας του Στρος-Καν έχει σημασία για τους σκοπούς της πολιτικής υπερτονίζεται, για να αποφευχθεί η κάθοδος του ισχυρού τότε άνδρα στις βουλευτικές εκλογές του 2011 στη Γαλλία και να γίνει η αλλαγή προέδρου στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

4. Ηθική απαξίωση: αν μία συμπεριφορά συναντά ισχυρούς ηθικούς περιορισμούς, όπως αυτή της εκτέλεσης αιχμαλώτων, ξυλοδαρμού μεταναστών και προσφύγων, διαφθοράς και διασπάθισης δημόσιου χρήματος κ.α., αυτή η συμπεριφορά μπορεί να υιοθετηθεί αν την κάνουν οι αρχηγοί της κοινωνίας ή τα υπόλοιπα μέλη της κοινωνικής ομάδας. Σε μία υπηρεσία π.χ. σε ένα νοσοκομείο, όπου οι περισσότεροι γιατροί για να προβούν σε ιατρική πράξη «παίρνουν φακελάκι», είναι πολύ δύσκολο για τους λίγους να μην συναινέσουν σε αυτήν την συμπεριφορά. Είναι πολύ γνωστό το πείραμα του Milgram.

Δ) Η αφύπνιση της Κοινωνίας

Παρ’ αυτά η κοινωνία στο σύνολο τις, και οι επιμέρους κοινωνικές δυνάμεις που την αποτελούν ΕΧΕΙ τεράστια δύναμη! Αποτελεί το 99% του σύγχρονου κόσμου. Αν αποφάσιζε αύριο να πάρει τα όπλα, κανένας στρατός, κανένα πολιτικό ή επιχειρηματικό σύστημα δεν θα μπορούσε να τη σταματήσει. Και ενδόμυχα την προοπτική αυτή φοβάται όλη η παγκόσμια ελίτ, ειδικά καθώς ο παγκόσμιος πληθυσμός αυξάνεται.

Ωστόσο, η κοινωνία και οι κοινωνικές ομάδες έχουν στη διάθεση τους πολύ πιο ισχυρά «όπλα» από αυτά που πυροβολούν, όπλα ίδιας σύνθεσης με αυτά που χρησιμοποίησε ο Γκάντι για να διώξει την πανίσχυρη Βρετανική Αυτοκρατορία από την Ινδία. Ο περίφημος ειρηνικός ηγέτης των Ινδών κατάφερε τα κυριότερα πλήγματα στην Βρετανική υποδούλωση πείθοντας τους Ινδούς να μην αγοράζουν αλάτι και ρούχα από τη Βρετανία. Με τον ίδιο τρόπο και σήμερα, αν η κοινωνία αποφασίσει να απέχει από τις «στημένες» εκλογές ή να ψηφίσει κυβερνήτες που τάσσονται υπέρ των συμφερόντων της, ή αν αποφασίσει να σταματήσει να αγοράζει τα πράγματα που ουσιαστικά δεν χρειάζεται, όλο το πολιτικό – κρατικό και επιχειρηματικό σύστημα θα καταρρεύσει «εν μία νυκτί».

Το ακόμη ισχυρότερο «όπλο» της, αν θελήσει ποτέ να το χρησιμοποιήσει, θα είναι η αμφισβήτηση της αξίας του ισχύοντος χρήματος. Αν το 99% του πλανήτη αποφασίσει ότι τα χρέη, το χρήμα και η ισχύουσα οικονομική δύναμη του 2% των πλουσίων είναι λάθος, μπορεί να αμφισβητήσει στην πράξη το ισχύον καθεστώς, να εκδώσει καινούργιο χρήμα, να φροντίσει για τις ανάγκες της κοινωνίας (και όχι της πολιτικής και επιχειρηματικής ελίτ) και να πορεύεται με κοινωνικά δίκαιους νόμους χωρίς τα «καρκινώματα» του παρελθόντος. Και αυτή είναι η πιο εύκολη τακτική, αρκεί όλες οι κοινωνικές ομάδες να δεχτούν τον απλό κανόνα: ελευθερία – ισότητα – αδελφοσύνη, και να μην αποδεχτούν τις τεχνητές διαιρέσεις στις οποίες τους υποβάλλουν οι ισχυροί του σήμερα!

Τις λεπτομέρειες αυτής της υγιούς κοινωνίας αναλύονται και στο Χάρτη θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συγκεκριμένα ο Χάρτης προβλέπει:

I: αξιοπρέπεια (ανθρώπινη αξιοπρέπεια, δικαίωμα στη ζωή, δικαίωμα στην ακεραιότητα του προσώπου, απαγόρευση των βασανιστηρίων και των απάνθρωπων εξευτελιστικών ποινών ή μεταχείρισης, απαγόρευση της δουλείας και της καταναγκαστικής εργασίας).

II: ελευθερία (δικαίωμα στην ελευθερία και την ασφάλεια, σεβασμός της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, δικαίωμα γάμου και δικαίωμα ίδρυσης οικογένειας, ελευθερία σκέψης συνείδησης και θρησκείας, ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης, ελευθερία του συνέρχεσθαι και συνεταιρίζεσθαι, ελευθερία των τεχνών και των επιστημών, δικαίωμα εκπαίδευσης, επαγγελματική ελευθερία και δικαίωμα στην εργασία, ελευθερία ίδρυσης επιχείρησης δικαίωμα ιδιοκτησίας, δικαίωμα ασύλου, προστασία σε περίπτωση απομάκρυνσης, επαναπροώθησης και απέλασης).

III: ισότητα (ισότητα έναντι του νόμου, μη διάκριση, πολιτισμική, θρησκευτική και γλωσσική πολυμορφία, ισότητα ανδρών και γυναικών, δικαιώματα του παιδιού, δικαιώματα των ηλικιωμένων, ένταξη των ατόμων με ειδικές ανάγκες).

IV: αλληλεγγύη (δικαίωμα στην πληροφόρηση και στη διαβούλευση με τους εργαζομένους στο πλαίσιο της επιχείρησης, δικαίωμα διαπραγματεύσεων και συλλογικών ενεργειών, δικαίωμα πρόσβασης στις υπηρεσίες ευρέσεως εργασίας, προστασία έναντι αδικαιολόγητης απόλυσης, δίκαιοι και ισότιμοι όροι εργασίας, απαγόρευση της εργασίας των παιδιών και προστασία των εργαζόμενων νέων, οικογενειακή και επαγγελματική ζωή, κοινωνική ασφάλεια και κοινωνική αρωγή, προστασία της υγείας, πρόσβαση σε υπηρεσίες γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος, προστασία του περιβάλλοντος, προστασία των καταναλωτών).

V: ιθαγένεια (δικαίωμα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι κατά τις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τις δημοτικές εκλογές, δικαίωμα χρηστής διαχείρισης, δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα, Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής, δικαίωμα αναφοράς, ελεύθερη κυκλοφορία και διαμονή, διπλωματική και προξενική προστασία).

και VI: δικαιοσύνη (δικαίωμα πραγματικής προσφυγής και αμερόληπτου δικαστηρίου, τεκμήριο αθωότητας και δικαιώματα υπεράσπισης, αρχές νομιμότητας και αναλογικότητας αξιόποινων πράξεων και ποινών, δικαίωμα του προσώπου να μην δικάζεται ή να μην τιμωρείται ποινικά δύο φορές για την ίδια αξιόποινη πράξη).

Ε) Περαιτέρω μέτρα που θα πρέπει να ισχύσουν σε μία μελλοντική υγιή κοινωνία

Οι σημερινές ιστορικές στιγμές των αρχών του 21ου αιώνα καλούν σε διαφορετική προσέγγιση, σε σχέση με παλαιότερες, σχετικά με την ευημερία και μακροημέρευση της παγκόσμιας κοινωνίας. Τα παλαιότερα χρόνια, όταν μειώνονταν οι πόροι ενός κράτους (ομάδας, φυλής, ή έθνους) τότε αυτό επιτίθονταν στους γείτονες για να τους εξασφαλίσει. Η πρακτική αυτή δημιούργησε τις μεγάλες αυτοκρατορίες του παρελθόντος με τις απέραντες αποικίες και τους σκλάβους εργάτες τους. Σήμερα, ωστόσο, ο πλανήτης Γη είναι πια χαρτογραφημένος, μικρός και περιορισμένος. Όλες οι ιδεολογίες του παρελθόντος περί περιχαράκωσης των εθνών, του καπιταλισμού, του κουμμουνισμού, της αναρχίας κ.ο.κ. δεν ισχύουν, δεδομένων της δυνατότητας των παγκόσμιων επικοινωνιών και μεταφορών, των περιορισμένων εδαφικών, διατροφικών και ορυκτών πηγών και της ύπαρξης τόσο καταστροφικών όπλων σε όλον τον πλανήτη.

Οι κοινωνικές ομάδες, οι κοινωνίες και οι πολίτες του πλανητικού χωριού έχουν δύο λύσεις:

i) Να συνεχίσουν να ζουν και να ανέχονται τον άνισο, άδικο, επικίνδυνο και αυτοκαταστροφικό κόσμο στον οποίο ζουν. Οι συνέπειες αυτής της λύσης θα είναι οδυνηρές: η ψαλίδα πλουσίων και φτωχών θα συνεχίσει να αυξάνεται, οι άνθρωποι που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας (2 δισεκατομμύρια) θα πληθήνουν, οι ελευθερίες θα περιοριστούν (θα εμφυτεύονται τσιπάκια για την παρακολούθηση των πολιτών, θα χρησιμοποιούνται εξειδικευμένα συστήματα στις τηλεπικοινωνίες και στις διαδικτυακές επαφές τύπου ΕΣΕΛΟΝ), θα επανδρωθούν και θα γίνουν ακόμη πιο βίαιες οι αστυνομίες για να προφυλάσουν τον πλούτο των ελίτ, θα απομονώνονται περισσότεροι άνθρωποι σε φυλακές και ψυχιατρεία, οι τροφές και το νερό θα δίνονται μόνο σε όσους υποτάσσονται στο σύστημα και έχουν την απαραίτητη κάρτα, το διαδίκτυο θα περιοριστεί, οι ασθένειες (σωματικές, ψυχολογικές) θα πολλαπλασιαστούν, τα κοινωνικά προβλήματα θα εκτοξευθούν, και η ανθρώπινη ζωή θα ευτελιστεί.

ii) Να αποφασίσουν να πάρουν τη λύση στα χέρια τους, να εφαρμόσουν στην πράξη το σύνθημα ελευθερία, ισότητα και αδερφοσύνη και να καταργήσουν όλα αυτά που μας χωρίζουν άμεσα, πριν να είναι πολύ αργά!

Μερικές επιπλέον ιδέες που μπορούν χρησιμοποιηθούν σε αυτή τη λογική είναι και οι παρακάτω:

1) Αποτροπή του υπερπληθυσμού: στη Γη ζουν σήμερα άνω των 7 δισεκατομμυρίων άνθρωποι, ανώμαλα διανεμημένοι (υπάρχουν μέρη στον κόσμο που στοιβάζονται πολλοί άνθρωποι σε εξαιρετικά λίγο χώρο) και με ελάχιστους πόρους ζωής (το φαινόμενο αυτό ισχύει στις χώρες του Τρίτου Κόσμου εξαιτίας των ελλιπών πόρων, προκειμένου να επιβιώσουν στο τέλος κάποια από αυτά τα πολλά παιδιά). Πέραν της καλύτερης διανομής νερού, τροφίμων και ιατρικών υπηρεσιών, θα πρέπει να συμφωνηθεί ένα όριο στο οποίο επιτρέπεται να αναπαράγεται ο πληθυσμός. Π.χ. τα δύο παιδιά ανά μητέρα. Αν μία μητέρα υπερβαίνει αυτό το όριο, μπορεί να αποφασιστούν κανόνες του τύπου τα επόμενα παιδιά θα πρέπει να δίνονται για υιοθεσία, ή κάτι ανάλογο. Το σημαντικό, βεβαίως, είναι να συμφωνήσουν οι άνθρωποι ότι ο πλανήτης μας δεν θα μπορέσει να «φιλοξενήσει» απεριόριστα όλο και περισσότερους ανθρώπους, και όποια λύση και αν είναι η καλύτερη θα χρειαστεί να τηρηθεί από όλους.

2) Πλουτισμός και υπερκατανάλωση: δεν μπορεί να είναι πλέον αποδεκτό ότι κάποιοι τα έχουν όλα και οι άλλοι δεν έχουν τίποτα. Θα χρειαστεί να θεσπιστούν και εδώ κανόνες. Για παράδειγμα, ένας τέτοιου τύπου κανόνας θα μπορούσε να είναι ότι ο κάθε άνθρωπος μπορεί να κατέχει ως ένα ποσό χρήματος (σε καταθέσεις, ιδιοκτησίες, μετοχές και τίτλους) και όχι μεγαλύτερο. Ας πούμε ως 30.000 δολάρια. Το κάθε δολάριο πέραν αυτών των 30.000, μπορεί να το δώσει σε όποιον επιθυμεί (π.χ. στο παιδί του) αλλά δεν μπορεί να το κατέχει. Αν και το παιδί του συμπληρώσει το παραπάνω συμφωνημένο ποσό, και αυτός ο άνθρωπος έχει ακόμη μεγαλύτερη περιουσία, θα πρέπει να τη δώσει σε κάποιον άλλο (π.χ. σε συγγενή του). Με τον τρόπο αυτό θα διαχέεται ο πλούτος σε όλους, χωρίς να καταργεί το κίνητρο για τη δημιουργία του, αφού θα δίνεται σε αυτούς που ο παραγωγός του πλούτου επιθυμεί να τον δώσει. Με έναν τέτοιο νόμο το 2% των ανθρώπων που κατέχει το μισό παγκόσμιο πλούτο θα το μεταβίβαζε στο υπόλοιπο 98%. Επίσης θα εξέλειπαν οι λόγοι για κλοπή, διασπάθιση δημόσιου χρήματος, πολέμων και ανεξάντλητης επιχειρηματικής δραστηριότητας, αφού δεν θα υπήρχε το κίνητρο του υπερπλουτισμού!

3) Πολλά ακόμη θα πρέπει να γίνουν στα πλαίσια μίας ευνομούμενης, ελεύθερης, ίσης και αδερφωμένης κοινωνίας: να βελτιωθεί η εκπαίδευση, να δίνεται πρόνοια μόνο σε όσους το έχουν ανάγκη, να επιτηρείτε και να προφυλάσσεται ως «κόρη οφθαλμού» το περιβάλλον (ενάντια στη μόλυνση, το παράνομο κυνήγι και αλιεία, στην κατάχρηση ορυκτών πόρων κ.α.), να υπάρχει στην πράξη ισότητα των φύλων (υπολογίζεται ότι σήμερα 12,3 - 27 εκατ. γυναίκες της Ανατολικής Ασίας στερούνται των βασικών τους δικαιωμάτων), να προστατεύεται η τρίτη ηλικία, οι πρόσφυγες, τα ΑΜΕΑ, τα παιδιά, τα ζώα (όχι σε τσίρκα και σε κλουβιά), τα τρόφιμα (όχι μεταλλαγμένα), τα φάρμακα (μόνο εγκεκριμένα και ασφαλή), και το νερό (σε όλο τον πλανήτη).

4) Επίσης θα πρέπει να συζητηθούν πολύ σοβαρά ζητήματα όπως η λειτουργία του χρηματιστηρίου (για ποιό λόγο να γίνεται αποδεκτή η χρηματιστηριακή συναλλαγή τροφίμων, νερού ή αποθεματικών ασφαλιστικών ταμείων), η αξία και το νόημα της «λευκής ψήφου» (που μάλλον σημαίνει ότι κανείς από τους υποψηφίους δεν μπορεί να κυβερνήσει), το ποιός έχει το δικαίωμα να τυπώνει χρήμα (ειδικά όταν μέτοχοι των κεντρικών τραπεζών είναι ιδιώτες επιχειρηματίες), ο έλεγχος των βουλευτών και των πολιτευτών να γίνεται ανά τρίμηνο από τους ψηφοφόρους τους, οι δικαστές να εκλέγονται απευθείας από το λαό κ.ο.κ.

5) Τέλος θα πρέπει να αναπτυχθεί η κοινωνική οικονομία, με δυνατούς και υγιείς κοινωνικούς συνεταιρισμούς (ήδη σε χώρες της Ευρώπης λειτουργούν πολλοί τέτοιοι επιτυχημένοι) και να λειτουργούν οι βασικές κρατικές υποδομές υπό το δημόσιο έλεγχο των πολιτών.

ΣΤ) Σε κάθε περίπτωση η κοινωνία έχει τη δύναμη να αλλάξει τον πολύ κακό κόσμο στον οποίο ζούμε και να ελπίζει. Οι διαφορές που μας χωρίζουν (τους ανθρώπους και τις κοινωνικές ομάδες) είναι ελάχιστες. Κατά τον Γιανναρά οι πολιτισμικές διαφορές των κοινωνικών ομάδων δεν σημαίνει αντιπαλότητα, αλλά δημιουργική ετερότητα, αυτοσεβασμό, αξιοπρέπεια, χαρά της ζωής. Και επιπλέον πρέπει, όπως λέει ο Ράμφος, να συνειδητοποιήσουμε ότι όταν δεν έχεις υποχρεώσεις, φέρεσαι σαν ζώο, ενώ όταν δεν έχεις δικαιώματα, σου φέρονται σα να είσαι ζώο. Πρέπει να φτάσουμε στο σημείο να συνδυάσουμε τα δικαιώματα με τις υποχρεώσεις, να γίνουμε δηλαδή σωστοί πολίτες.

1 Φιοντόρ Ντοστογιέφσκυ, Χειμερινές σημειώσεις πάνω σε καλοκαιρινές εντυπώσεις, εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 1998, σσ. 105-117

2 http://www.hno.harvard.edu/gazette/2004/03.11/01-mockus.html

3 http://www.theatlantic.com/magazine/archive/1993/09/can-selfishness-save-the-environment/5865/

                   (http://thesecretrealtruth.blogspot.com/2013/07/blog-post_2954.html#ixzz2iu6yQmOZ)

ΑΣ ΔΟΥΜΕ ΤΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΚΑΙ ΑΣ ΑΦΥΠΝΙΣΘΟΥΜΕ..!

Αν θελήσουμε να δούμε τι πραγματικά συμβαίνει στη ζωή μας, θα συνειδητοποιήσουμε ότι είμαστε σκλαβωμένοι σε κάτι ψεύτικο, που μας καταστρέφει συνεχώς όλο και περισσότερο. Έχει έρθει η ώρα να αφυπνισθούμε και να προσπαθήσουμε  να το αλλάξουμε...

Ο σκηνοθέτης Spencer Cathcart δημιούργησε ένα μικρό ντοκιμαντέρ που ρίχνει μια κριτική ματιά στον κόσμο γύρω μας και εκφράζει τις σκέψεις του για τη διεφθαρμένη κοινωνία. Μιλά για την πολιτική, την εκπαίδευση, την πείνα, τα χρήματα, τον καπιταλισμό και τη μεταχείριση των ζώων, αναλύοντας τις ρεαλιστικές αλλά και απαισιόδοξες πτυχές του σύγχρονου κόσμου μας. Είμαστε ελεύθεροι και ευτυχισμένοι, ή ζούμε μέσα σε ένα ψέμα;

Δείτε παρακάτω το σχετικό ντοκυμαντέρ.

ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΔΙΑ ΣΤΟΜΑΤΟΣ Α. ΑΪΝΣΤΑΪΝ...

ΑΣ ΝΟΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΖΩΗ ΜΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΣΟΦΑ ΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΣΟΦΟΥ Α. ΑΪΝΣΤΑΪΝ..!

Ποιο είναι το νόημα της ανθρώπινης ζωής ή της οργανικής ζωής συνολικά; Η απάντηση σε αυτή την ερώτηση συνεπάγεται μια ολόκληρη θρησκεία. Έχει συνεπώς κάποιο νόημα - αναρωτιέσαι - να τη θέτουμε; Απαντώ πως ο άνθρωπος που αντιμετωπίζει την ίδια τη ζωή του και αυτή των συνανθρώπων του σαν κάτι χωρίς νόημα δεν είναι απλά δυστυχής αλλά και σχεδόν ανάξιος να ζει.

Τι ασυνήθιστη κατάσταση είναι αυτή η δική μας, των θνητών! Καθένας από εμάς βρίσκεται εδώ για μια σύντομη διαμονή. Δε γνωρίζει για ποιο σκοπό, αν και μερικές φορές το διαισθάνεται. Αλλά από τη σκοπιά της καθημερινής ζωής, χωρίς να πηγαίνουμε βαθύτερα, υπάρχουμε για τους συνανθρώπους μας - πρώτιστα γι αυτούς που από τα χαμόγελά τους και την καλή τους κατάσταση εξαρτάται η ευτυχία μας και έπειτα για όλους αυτούς τους άγνωστους σε μας προσωπικά, με τις τύχες των οποίων όμως είμαστε δεμένοι μέσω δεσμών συμπάθειας. Εκατοντάδες φορές καθημερινά υπενθυμίζω στον εαυτό μου ότι η εσωτερική και η εξωτερική ζωή μου εξαρτώνται από την εργασία άλλων ανθρώπων, ζωντανών και νεκρών, και πως πρέπει να προσπαθήσω να δίνω στον ίδιο βαθμό που έχω δεχτεί και ακόμα δέχομαι. Είμαι σε μεγάλο βαθμό αφοσιωμένος σε μια απλή ζωή και συχνά καταπιέζομαι από την αίσθηση ότι απορροφώ ένα άχρηστο ποσό από την εργασία των συνανθρώπων μου. Θεωρώ τις ταξικές διαφορές αντίθετες προς τη δικαιοσύνη και σε τελευταία ανάλυση βασισμένες στη δύναμη. Επίσης θεωρώ ότι η απλή ζωή είναι καλή για όλους, φυσιολογικά και διανοητικά.

Οπωσδήποτε δεν πιστεύω στην ανθρώπινη ελευθερία υπό τη φιλοσοφική έννοια. Καθένας ενεργεί όχι μόνο από εξωτερική πίεση αλλά επίσης και σύμφωνα με τις εσωτερικές του ανάγκες. Τα λόγια του Σοπενχάουερ, ότι ένας άνθρωπος μπορεί να κάνει ό,τι θέλει, αλλά δε θέλει να κάνει ότι θέλει, ήταν πηγή έμπνευσης για μένα από τη νεότητά μου και μια διαρκής παρηγοριά και αλάθητη πηγή υπομονής στην αντιμετώπιση των δυσκολιών της ζωής, της δικής μου και των άλλων. Αυτό το συναίσθημα καταπραΰνει το αίσθημα της ευθύνης, που τόσο εύκολα μας παραλύει και μας αποτρέπει να παίρνουμε τους εαυτούς μας και τους άλλους περισσότερο από όσο πρέπει στα σοβαρά. Συμβάλλει σε μια άποψη της ζωής, στην οποία το χιούμορ πάνω από όλα κατέχει την αδιαπραγμάτευτη θέση του.

Το να ερευνώ για το νόημα ή το σκοπό της ύπαρξης κάποιου, ή της δημιουργίας του, μου φαινόταν γενικά παράλογο από αντικειμενική σκοπιά. Άλλωστε, ο καθένας έχει συγκεκριμένα ιδανικά που καθορίζουν την κατεύθυνση των προσπαθειών του και της κρίσης του. Με αυτή την έννοια δε βλέπω την ευκολία και την ευτυχία σαν αυτοσκοπούς - θεωρώ μια τέτοια ηθική βάση πιο σωστή για μια αγέλη γουρουνιών. Τα ιδανικά που μου φώτισαν το δρόμο και που κάθε στιγμή μού έδιναν κουράγιο για να αντιμετωπίσω τη ζωή ευδιάθετα υπήρξαν η Αλήθεια, η Καλοσύνη και η Ομορφιά. Χωρίς την έννοια της αδελφότητας με ανθρώπους με παρόμοιες σκέψεις, τη φροντίδα για το αντικειμενικό, το αιώνια απραγματοποίητο στο χώρο της τέχνης και της επιστημονικής έρευνας, η ζωή θα μου φαινόταν άδεια. Οι καθημερινοί στόχοι της ανθρώπινης προσπάθειας - περιουσία, επιφανειακή επιτυχία, πολυτέλεια- πάντοτε μου φαίνονταν περιφρονητέοι.

Το πάθος μου για την κοινωνική δικαιοσύνη και την κοινωνική υπευθυνότητα παραδόξως βρισκόταν πάντοτε σε αντίθεση με την εκφρασμένη απελευθέρωσή μου της ανάγκης για άμεση επαφή με άλλους ανθρώπους και άλλες ανθρώπινες κοινωνίες. Βάδισα το δικό μου δρόμο και δεν ανήκα ποτέ ολοκληρωτικά στη χώρα μου, στο σπίτι μου ή ακόμη και στο άμεσο οικογενειακό περιβάλλον μου. Απέναντι σε όλους αυτούς τους δεσμούς δεν έχω χάσει ποτέ το επίμονο αίσθημα της ανεξαρτησίας, της ανάγκης για απομόνωση - ένα συναίσθημα που μεγαλώνει με τα χρόνια. Μπορεί κάποιος να γνωρίζει χωρίς να το μετανιώνει τα όρια της δυνατότητας για αμοιβαία κατανόηση και συμπάθεια για τα πλάσματα γύρω του. Ένας τέτοιος άνθρωπος αναμφισβήτητα χάνει κάτι στο δρόμο από την εγκαρδιότητα και την ξενοιασιά. Από την άλλη πλευρά, όμως, είναι σε μεγάλο βαθμό ανεξάρτητος από την κοινή γνώμη, τα έθιμα και τις απόψεις των συναδέλφων του και αποφεύγει τον πειρασμό να πάρει θέση σε τέτοιες ανασφαλείς τοποθετήσεις

Το πολιτικό μου ιδεώδες είναι η δημοκρατία. Ας είναι κάθε άνθρωπος σεβαστός και ας μην αφήσουμε κανένα να θεοποιείται. Είναι ειρωνεία της τύχης ότι εγώ ο ίδιος είμαι ο αποδέκτης υπερβολικού θαυμασμού και σεβασμού από τους συναδέλφους μου, χωρίς να το έχω απαιτήσει και χωρίς να το αξίζω. Αιτία αυτού πιθανότατα είναι η επιθυμία, ανέφικτη για πολλούς, να κατανοήσουν μια ή δυο ιδέες που έχω συλλάβει με τις μικρές μου δυνάμεις, έπειτα από ασταμάτητο αγώνα. Ξέρω πολύ καλά τι χρειάζεται για την επιτυχία κάθε , σύνθετης επιδίωξης που θα επιχειρούσε, θα κατεύθυνε γενικά και θα αναλάμβανε κάποιος άνθρωπος την ευθύνη της. Αλλά κι αυτοί που οδηγούνται δεν πρέπει να αναγκάζονται, πρέπει να είναι ικανοί να διαλέξουν τον οδηγό τους. Ένα απολυταρχικό, καταπιεστικό σύστημα κατά τη γνώμη μου σύντομα εκφυλίζεται. Γιατί η δύναμη πάντα προσελκύει ανθρώπους ευτελούς ηθικής και πιστεύω ότι είναι ένας αμετάβλητος κανόνας όπου οι αχρείοι διαδέχονται τους τυράννους. Γι' αυτό το λόγο, πάντοτε ήμουνα με πάθος αντίθετος στα συστήματα όπως αυτά που βλέπουμε στην Ιταλία ή τη Ρωσία σήμερα. Εκείνο που έχει φέρει τον εξευτελισμό στην επικρατούσα μορφή της δημοκρατίας στην Ευρώπη σήμερα δεν είναι ότι ξέφυγε από τη δημοκρατική ιδέα, αλλά ότι εχασαν τη σταθερότητά τους οι ηγέτες των κυβερνήσεων και κυριάρχησε ένας απρόσωπος χαρακτήρας του εκλογικού συστήματος. Πιστεύω ότι από αυτή την άποψη οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής έχουν βρει το σωστό δρόμο. Έχουν έναν υπεύθυνο πρόεδρο, που εκλέγεται για μια αρκετά μεγάλη περίοδο και έχει αρκετή ισχύ ώστε να είναι πραγματικά υπεύθυνος. Από την άλλη πλευρά, αυτό που εκτιμώ στο δικό μας πολιτικό σύστημα είναι η μεγαλύτερη πρόνοια που υπάρχει για το άτομο σε περίπτωση ασθένειας ή ανάγκης. Το πολυτιμότερο πράγμα στη μεγαλοπρέπεια της ανθρώπινης ζωής για μένα δεν είναι το κράτος, αλλά το δημιουργικό και ευαίσθητο άτομο, η προσωπικότητα. Αυτή μόνο δημιουργεί το ευγενές και το θείο, ενώ το κοπάδι, έτσι όπως είναι , παραμένει αποκτηνωμένο και στη σκέψη και στα αισθήματα.

Αυτό το θέμα με φέρνει στο άλλο άσχημο προϊόν της φύσης του κοπαδιού, το μιλιταριστικό σύστημα, που τόσο απεχθάνομαι. Όταν ένας άνθρωπος μπορεί και ευχαριστιέται παρελαύνοντας σε σχηματισμούς στο πρόσταγμα μιας μπάντας, είναι αρκετό να με κάνει να τον περιφρονήσω. Ο εγκέφαλος του δόθηκε κατά λάθος. Το μόνο που του χρειάζεται είναι μια σπονδυλική στήλη για να στηρίζεται. Αυτή η μάστιγα του πολιτισμού πρέπει να καταργηθεί το γρηγορότερο. Ο ηρωισμός κατά διαταγή, η βία χωρίς νόημα και όλη η μολυσματική ανοησία που συμβαδίζει με τ' όνομα του πατριωτισμού - πόσο τα απεχθάνομαι! Θεωρώ τον πόλεμο σαν ένα κακό, αξιοκατάκριτο πράγμα: θα προτιμούσα να γίνω κομμάτια, παρά να πάρω μέρος σε μια τόσο απεχθή επιχείρηση. Αλλά και πάλι, η γνώμη μου για το ανθρώπινο είδος βρίσκεται τόσο ψηλά, σε πείσμα όλων, που πιστεύω ότι αυτός ο μπαμπούλας θα είχε εξαφανιστεί εδώ και καιρό, αν η υψηλή λογική των εθνών δεν είχε συστηματικά διαφθαρεί από τα εμπορικά και πολιτικά συμφέροντα που επενεργούν, έχοντας σαν όργανα τα σχολεία και τον Τύπο.

Το ωραιότερο πράγμα που μπορούμε να αισθανθούμε είναι το μυστήριο. Είναι το θεμελιώδες συναίσθημα που κυριαρχεί στην αληθινή τέχνη και την αληθινή επιστήμη. Αυτός που δεν το γνωρίζει και δεν μπορεί να το θαυμάσει ούτε να νιώσει δέος είναι σαν ένας νεκρός, ένα σβησμένο κερί. Η εμπειρία του μυστηρίου - ακόμη και αναμεμειγμένη με φόβο- ήταν αυτή που γέννησε τη θρησκεία. Η γνώση της ύπαρξης ενός πράγματος ενός πράγματος στο οποίο δεν μπορούμε να εισχωρήσουμε, η γνώση των εκδηλώσεων του βαθύτερου λόγου και της πιο ακτινοβολούσας ομορφιάς, που η λογική μας έχει πρόσβαση μόνο στις πιο στοιχειώδεις μορφές τους, αυτή η γνώση και αυτή η συγκίνηση είναι που αποτελούν την πραγματική θρησκευτική στάση. Με αυτή την έννοια και μόνο με αυτή, είμαι ένας βαθύτατα θρησκευόμενος άνθρωπος. Δεν μπορώ να καταλάβω ένα Θεό που ανταμείβει και τιμωρεί τα πλάσματά του ή έχει θέληση ανάλογη με αυτή που έχουμε εμείς οι ίδιοι. Ένας άνθρωπος που θα εξακολουθούσε να ζει και πέρα από το φυσικό του θάνατο είναι επίσης έξω από την αντίληψη μου, και ούτε θέλω να συμβεί διαφορετικά. Τέτοιες αντιλήψεις αρμόζουν στους φόβους ή τον παράλογο εγωισμό των μικρόψυχων. Για μένα είναι αρκετό το μυστήριο της αιωνιότητας της ζωής και ο πόθος της θαυμάσιας δομής της πραγματικότητας, μαζί με την προσπάθεια να καταλάβω ένα μέρος, όσο μικρό και αν είναι, της λογικής που διέπει τη φύση.

                                                  Από το βιβλίο "Πώς βλέπω τον κόσμο" του Albert Einstein

ΤΟ ΣΤΡΕΣ, Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΜΑΣ...

ΕΙΝΑΙ ΚΟΙΝΟΣ ΤΟΠΟΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ, ΟΤΙ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΥΝΤΡΙΠΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΜΑΣ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ, ΣΑΝ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΩΝ, ΤΟ ΣΤΡΕΣ.

Σε μια έρευνα που είχαν κάνει από κοινού το Harvard medical sclool και το MIT  διατυπωνόταν η άποψη ότι το 80% των ασθενειών μας προέρχονται από το στρες και το υπόλοιπο 20% είναι γενετικό.
Αυτό ακριβώς δείχνει και το ποιός είναι ο μεγαλύτερος εχθρός της υγείας μας και πόσο τον έχουμε παραβλέψει... Είναι δε γεγονός, ότι, στην εποχή μας, διαστάσεις «επιδημίας» έχουν πάρει οι ψυχοσωματικές ενοχλήσεις. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι οι μισοί από τους προσερχόμενους στα εξωτερικά ιατρεία των νοσοκομείων έχουν εκδηλώσει ένα σωματικό σύμπτωμα, το οποίο σχετίζεται με την ψυχολογική τους κατάσταση. Τι είναι όμως το Στρες και πώς δημιουργείται; Η «αντίδραση μάχης ή φυγής», γνωστή επίσης ως «αντίδραση στο στρες», αναφέρεται ως μια φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού όταν προκύψει κάποια απειλή είτε σωματική είτε ψυχολογική. Η «αντίδραση μάχης ή φυγής» περιγράφηκε για πρώτη φορά το 1920 από τον Αμερικανό φυσιολόγο Walter Cannon. Ο Cannon συνειδητοποίησε ότι μια αλυσίδα γρήγορων αντιδράσεων στο σώμα προκαλούν την κινητοποίηση του οργανισμού με σκοπό να αντιμετωπίσει μια κατάσταση κινδύνου. Η «αντίδραση στο στρες» ουσιαστικά προετοιμάζει το σώμα είτε να πολεμήσει είτε να αποφύγει την απειλή. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη αντίδραση μπορεί να προκληθεί τόσο από μια πραγματική όσο και από κάποια φανταστική απειλή. Αξίζει να σημειωθεί ότι το στρες, σε κανονικά επίπεδα, είναι ένας υγιής έμφυτος μηχανισμός, που στοχεύει στην επιβίωση του ατόμου, ενισχύοντας και επισπεύδοντας τις αντιδράσεις του σε στιγμές κινδύνου ή αβεβαιότητας. Για τους περισσότερους από εμάς, το στρες αρχίζει να αποτελεί πρόβλημα όταν συναντάται σε υψηλά επίπεδα και για μεγάλες χρονικές περιόδους. Πολλοί πιστεύουν ότι ένα υγιές ανθρώπινο σώμα θα μπορούσε να είναι σε θέση να λειτουργεί μέχρι και 120 χρόνια πριν αρχίσουν τα όργανα σταδιακά να επιβραδύνουν και σταματήσουν. Το στρες επιταχύνει την παρακμή και στην πραγματικότητα βλάπτει κάποια όργανα και επιταχύνει τη φθορά τους. Όταν βιώνουμε έντονο στρες ή βρισκόμαστε σε μια μακροχρόνιο περίοδο στρες, η ροή της ενέργειας μας (το ηλεκτρομαγνητικό μας φορτίο) δεν μεταφέρετε ομαλά μεταξύ των ενεργειακών μας καναλιών (μεσημβρινοί) με αποτέλεσμα να δημιουργείται συμφόρηση στην ροή της ενέργειας μας σε διάφορα σημεία ή όργανα. Αυτή η κατάσταση δημιουργεί υπερλειτουργία ή υπολειτουργία των κυρίων οργάνων του σώματος μας με αποτέλεσμα την ασθένεια μετά από κάποιο χρονικό διάστημα. Κάποιες από τις συνήθεις συνέπειες του στρες στον οργανισμό μας είναι και οι παρακάτω. Υπάρχουν ενδείξεις ότι το στρες μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο που γερνάμε. Μια έρευνα συνέκρινε το DNA μητέρων που αντιμετώπιζαν στρες με γυναίκες που δεν εμφάνιζαν άγχος. Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι συγκεκριμένη περιοχή των χρωμοσωμάτων εμφάνιζε την επίδραση της επιταχυνόμενης γήρανσης. Το στρες φάνηκε να επιταχύνει τη γήρανση περίπου κατά 9 έως 17 επιπλέον χρόνια. Επίσης το στρες μπορεί να συνδυάζεται με το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης. Οι άνθρωποι που βρίσκονται σε κατάσταση μόνιμου στρες δεν κατορθώνουν να χαλαρώσουν και οδηγούνται σε εξάντληση. Σε αυτή την περίπτωση, ο οργανισμός έχει καταπονηθεί και δεν μπορεί πλέον να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της καθημερινότητας. Ίσως από τις πιό σημαντικές και επικύνδυνες αντιδράσεις του οργανισμού στο υπερβολικό στρες είναι η κόπωση και το αδύναμο ανοσοποιητικό σας σύστημα. Παράλληλα, δεν πρέπει να παραβλέπουμε το γεγονός ότι το στρες συρρικνώνει το θύμο αδένα μας, τον αδένα εκείνον δηλαδή που παράγει τα λευκά αιμοσφαίρια που καταπολεμούν τις λοιμώξεις και αυτό με τη σειρά του βλάπτει τα τελομερή, τα γονίδια δηλαδή που βοηθούν στην αναπαραγωγή των κυττάρων του ανοσοποιητικού.

Υπάρχει όμως σήμερα ένας ασφαλής και αποτελεσματικός τρόπος για να καταπολεμήσουμε το στρες και αυτός είναι με την μέθοδο του Βιοσυντονισμού με την οποία μπορούμε να χαλαρώνουμε και να ξεκουράζουμε το νευρολογικό μας σύστημα! Ο Βιοσυντονισμός, όπως το λέει και η λέξη του, συντονίζει ένα "πρεσαρισμένο" νευρολογικό σύστημα και φέρνει την υπερβολική δράση του σε μία φυσιολογική κατάσταση. Και παρόλο που μπορεί να μειώνει την ένταση δεν φέρνει σαν παρενέργεια την αντίθετη δράση της αδράνειας και του λήθαργου (όπως είναι συχνά η παρενέργεια από κλασικά χαλαρωτικά φάρμακα), αλλά απλά φέρνει μια εξισορρόπηση. Ο βιοσυντονισμός έχει την ιδιότητα να διαβάζει (μετράει) τις επιμέρους και κατά τόπους συχνότητες και ταλαντώσεις του ηλεκτρομαγνητικού μας πεδίου και κατόπιν να στέλνει ως εξισορρόπηση τα ακριβώς αντίθετα ( τα ίδια αντεστραμμένα) ηλεκτρομαγνητικά σήματα με αποτέλεσμα την ενεργειακή μας ισορροπία. Τα αποτελέσματα δεν είναι αμέσως διανοητικά αντιληπτά. Και αυτό γιατί ο νους μας δεν είναι συνηθισμένος σε τέτοιου είδους επεμβάσεις οπότε δεν γνωρίζει τι να παρατηρήσει και έτσι απλά διαπιστώνουμε ότι αισθανόμαστε πολύ καλύτερα μετά από μία τέτοια παρέμβαση με βιοσυντονισμό.

ΚΒΑΝΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ-ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΟΙ ΝΕΩΤΕΡΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ, ΠΟΥ ΠΡΟΗΛΘΑΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΒΑΝΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ, ΑΝΟΙΞΑΝ ΝΕΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ ΓΙΑ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΖΩΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΣΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ.

H Kβαντική θεωρία προέκυψε από την Κβαντική Φυσική και αναλύει μια νέα αντίληψη του φυσικού σύμπαντος. Συγκεκριμένα, περιγράφει τη συμπεριφορά της ύλης σε μικροσκοπικές κλίμακες, δηλαδή στο μοριακό, ατομικό και υποατομικό επίπεδο. Ο όρος κβάντουμ (quantum) είναι μία λατινική λέξη που σημαίνει "πόσο;" και αναφέρεται στις διακριτές μονάδες ενέργειας, απροσδιόριστου μεγέθους, που "κρύβονται" μέσα σε ένα άτομο ύλης. Τα πάντα στο σύμπαν είναι φτιαγμένα από το ίδιο υλικό. Το ίδιο ισχύει και για εμάς τους ανθρώπους. Όλη η ύλη είναι απλά συμπυκνωμένη ενέργεια, όλοι οι άνθρωποι είμαστε ο καθένας μια συνειδητότητα, η οποία βιώνει τον εαυτό της εντελώς υποκειμενικά, έχοντας μάλιστα την ιδιότητα να "αισθάνεται" διαχωρισμένη από αυτήν την "απώτερη ουσία". Ειδικότερα, σύμφωνα με τον τύπο του Αϊνστάιν (Ε=mc2) η ύλη και η ενέργεια εναλλάσσονται. Αυτό σημαίνει, για παράδειγμα, ότι ένα αντικείμενο που κρατάμε στο χέρι μας είναι μια μορφή ενέργειας που έχει πάρει τη συγκεκριμένη μορφή ύλης. Το ίδιο ισχύει και για το σώμα μας, το οποίο είναι ενέργεια που έχει πάρει την μορφή του σώματός μας. Όλη η ύλη είναι και ενέργεια. Έτσι λοιπόν, σύμφωνα με τον καθηγητή Αστροφυσικής Μάνο Δανέζη "το πρώτο που πρέπει να συνειδητοποιήσουμε είναι η ενότητα. Αυτό που θα πρέπει να καταλάβουμε με την κλασσική έννοια της Κβαντικής φυσικής, που πρωτοδιατυπώθηκε το 1910, είναι ότι όλο το Σύμπαν είναι Ένα. Δεν υπάρχουν εξατομικευμένα αντικείμενα. Δεν υπάρχεις Εσύ κι Εγώ... Τα πάντα μέσα στο Σύμπαν είναι ένας ωκεανός συνεχόμενης ενέργειας, μέσα στον οποίο, κάπου, πιθανότατα, υπάρχουν κάποια μικροπυκνώματα, που ονομάζουμε ύλη, διότι οι αισθήσεις μας τα αντιλαμβάνονται ως ύλη. Αν όμως η πυκνότητα της ενέργειας είναι λίγο μικρότερη, τότε δεν τη βλέπουμε καθόλου...''. Οι απόψεις αυτές των φυσικών επιστημόνων, μας δείχνουν ότι όταν αλλάξουμε το ενεργειακό πεδίο μέσα στο οποίο βρίσκονται τα άτομα, τότε αλλάζουμε και τα ίδια τα άτομα. Και εμείς οι άνθρωποι είμαστε φτιαγμένοι από άτομα. Τα αισθήματα μας μπορεί να επηρεάσουν και να αλλάξουν το ενεργειακό πεδίο μας, με αποτέλεσμα να αλλάζει και η ίδια η υλική πραγματικότητα μας.

Έχει παρατηρηθεί μετά από έρευνες, ότι δεν μπορούμε να παρατηρούμε κάτι ή κάποιον χωρίς να επιδρούμε πάνω σε αυτό. Αυτό σημαίνει ότι αλληλεπιδρούμε με όλα αυτά που υπάρχουν γύρω μας. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι όλες οι πεποιθήσεις, τα συναισθήματα, οι προσδοκίες, οι προκαταλήψεις μας, κ.α. έχουν μεγάλη και άμεση επίδραση στους γύρω μας. Μπορούμε να φανταστούμε τους άλλους σαν πεδία πιθανοτήτων που μπορούνε να συμπεριφέρονται με ποικίλους τρόπους και ανάλογα με τα δικά μας ενεργειακά πεδία (συναισθήματα, κ.α.), έλκουμε από αυτά τα άτομα διαφορετικές συμπεριφορές. Έτσι, συμπεραίνουμε ότι σύμφωνα με την Κβαντική φυσική έχουμε πολύ περισσότερη αλληλοεπίδραση με το περιβάλλον μας σε σύγκριση με την Νευτώνεια θεωρία. Κατά την Κβαντική θεώρηση ο παρατηρητής δεν είναι ποτέ ανεξάρτητος από αυτά που παρατηρεί. Όταν συνειδητοποιήσουμε πώς ακριβώς λειτουργεί το σώμα μας και ολόκληρο το σύμπαν, από το άτομο έως τους γαλαξίες, τότε θα αρχίσουμε να κατανοούμε ότι είμαστε μια συνειδητότητα, που με την υλική μορφή μας μπορούμε να δούμε μόνο ένα απειροελάχιστο μέρος μιας ενεργειακής συχνότητας που ανήκει σε ένα ενεργειακό πεδίο που έχει άπειρες άλλες ενεργειακές συχνότητες. Τα πάντα στη ζωή λοιπόν είναι ενέργεια και συμπυκνωμένες ''πληροφορίες''. Αν οι ''πληροφορίες'' αυτές στο ενεργειακό μας πεδίο βρίσκονται σε ανισορροπία, τότε δημιουργούνται μπλοκαρίσματα, που μεταφράζονται ως συμπτώματα στο υλικό μας σώμα. Τα συμπτώματα αυτά περιλαμβάνουν ασθένειες του σώματος και ψυχολογικά προβλήματα.

Η Κβαντική θεραπεία ουσιαστικά προσφέρει κάτι πολύ απλό, που φέρνει θετικά αποτελέσματα! Ενώνει την χαμηλή ανθρώπινη συνειδητότητα με την ανώτερη «συμπαντική» συνειδητότητα, ώστε να εγκαθιδρύσει την ισορροπία και την αρμονία στο σύστημά μας. Δηλαδή η κβαντική θεραπεία αλλάζει τις ''πληροφορίες'' στο σύστημά μας και στέλνει στον οργανισμό νέες θετικές πληροφορίες, μέσω κβαντικών (ηλεκτρομαγνητικών) συχνοτήτων. Με αυτό τον τρόπο ο οργανισμός μας συντονίζεται (βιοσυντονίζεται), απαλλάσσεται από τα ενεργειακά μπλοκαρίσματα και βρίσκει την ισορροπία του. Το αποτέλεσμα είναι να έχουμε άμεση θεραπεία σε κυτταρικό και οργανικό επίπεδο, στο σώμα, στο νου και στο συναίσθημα. Εκτός των άλλων όμως, είναι πολύ σημαντικό ότι υπάρχουν επιστήμονες που έχουν επιβεβαιώσει πως οι ανακαλύψεις της κβαντικής φυσικής και οι συνακόλουθες θεραπευτικές παρεμβάσεις, μοιάζουν σε μεγάλο βαθμό με τις αρχαίες πνευματικές διδασκαλίες, ειδικότερα αυτές της Ελλάδας και της Ινδίας. Άλλωστε και η Παραδοσιακή Κινέζικη Ιατρική πρεσβεύει ότι στο ανθρώπινο σώμα δίπλα στην αρτηριακή, φλεβική, λεμφική κυκλοφορία και του νευρικού συστήματος υπάρχει ένα κλειστό κύκλωμα αυτό της ενεργειακής κυκλοφορίας και θεωρεί κάθε διαταραχή της υγείας ότι είναι διαταραχή μίας συγκεκριμένης ενεργειακής ισορροπίας. Σε περιπτώσεις έντασης από ψυχικά, σωματικά ή περιβαλλοντολογικά αίτια, το Γιν και το Γιανγκ χάνει την ισορροπία του, χάνετε επίσης η ισορροπία ανάμεσα στα πέντε στοιχεία και η ισορροπία ανάμεσα στα όργανα. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα ότι η ζωτική ενέργεια των μεσημβρινών οδηγείται είτε σε κατάσταση υπέρ πληρότητας είτε ανεπάρκειας. Αυτήν ακριβώς τη δυσαρμονία βιώνουμε ως δυσφορία, πόνο ή αρρώστια. Ακριβώς πάνω σε αυτές τις αρχές στηρίζεται η θεραπευτική μέθοδος του βελονισμού και η φιλοσοφία του, η οποία υποστηρίζει ότι 12 «ενεργειακά» κανάλια (μεσημβρινοί) διατρέχουν το σώμα, μέσα στα οποία ρέει η ζωτική ενέργεια και πάνω στα οποία υπάρχουν 365 σημεία «θύρες» ενέργειας (βελονιστικά σημεία), στα οποία και παρεμβαίνουμε για την αποκατάσταση της διαταραχθείσας ισορροπίας που εκφράζεται σαν διαταραχή ή ασθένεια.
Ένας ανάλογος σύγχρονος τρόπος θεραπευτικής παρέμβασης και εξισορρόπησης των ψυχικών και σωματικών λειτουργιών του ανθρώπου είναι και ο Βιοσυντονισμός, που αποτελεί μία εναλλακτική μέθοδο Ιατρικής η οποία χρησιμοποιεί το φαινόμενο του συντονισμού σε ζώντες οργανισμούς. Ο Βιοσυντονισμός βασίζεται στην επιστημονικά αποδεδειγμένη αρχή της Κβαντικής φυσικής, ότι τα κύτταρα του σώματός μας όπως και τα μόρια όλων των σωματιδίων στη φύση, εκπέμπουν και λαμβάνουν ηλεκτρομαγνητικά σήματα. Όλα τα στοιχεία στο σύμπαν έχουν ένα δικό τους παλμικό κραδασμό. Επίσης στη συνέχεια αυτής της θεωρίας εφόσον τα πάντα βρίσκονται μέσα σε ένα ηλεκτρομαγνητικό σύστημα και το κάθε σωματίδιο έχει το δικό του ηλεκτρομαγνητικό πεδίο είναι απόλυτα κατανοητό ότι όλα τα συστήματα αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Εφόσον όλα τα ηλεκτρομαγνητικά συστήματα αλληλεπιδρούν μεταξύ τους είναι εύκολα αντιληπτό ότι όποια δυσαρμονία δημιουργηθεί σε ένα πεδίο θα μεταδοθεί με τις ανάλογες ταλαντώσεις σε ολόκληρο το σύστημα και αντιστρόφως δηλ. εξισορροπώντας ολόκληρο το σύστημα ( αλλάζοντας τις συχνότητες) θα επέλθει και καλύτερος συντονισμός στο επιμέρους σύστημα που έχει ξεφύγει της ισορροπίας (ασθένεια). Ο πρώτος που έκανε λόγο για την μέθοδο ήταν ο Ρώσος επιστήμονας Alexander Gavrilovic Gurvich ο οποίος ανακάλυψε ότι κάθε πολυκύτταρος οργανισμός , όπως και ο άνθρωπος , είναι ουσιαστικά ένα ηλεκτρομαγνητικό πεδίο το οποίο σχηματίζεται από τα επί μέρους πεδία των μεμονωμένων κυττάρων του. Το συγκεκριμένο πεδίο είναι απαραίτητο για την υλοποίηση όλων των φυσιολογικών διεργασιών του ανθρώπινου οργανισμού. Οποιαδήποτε ασθένεια φαίνεται να διαταράσσει το πεδίο αυτό, με αποτέλεσμα ο οργανισμός να μην λειτουργεί σωστά. Η επαναφορά του μαγνητικού πεδίου στα φυσιολογικά επίπεδα αυτόματα σημαίνει και την επαναφορά της υγείας στον οργανισμό. Περισσότερη έρευνα πάνω στην μέθοδο του Βιοσυντονισμού φαίνεται να έκανε ο Αμερικανός επιστήμονας Δρ Royal Rife στην Καλιφόρνια το 1934 , ο οποίος πειραματίστηκε κλινικά με αυτήν την μέθοδο και είχε πολύ καλά αποτελέσματα. Τώρα πλέον ο Βιοσυντονισμός έχει να επιδείξει κάποιες δεκαετίες έρευνας, εφαρμογών και διαπιστωμένης αποτελεσματικότητας, έτσι ώστε να αποτελεί μία πολύ ασφαλή και αποτελεσματική μέθοδο, ως εναλλακτική πρόταση, πολλών καταστάσεων από τις οποίες υποφέρουν οι άνθρωποι.

ΤΩΡΑ ΠΙΑ, ΜΕ ΤΙΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΜΑΣ, ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΡΑΣΟΥΜΕ ΣΕ ΑΛΛΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΥΝΕΙΔΗΤΟΤΗΤΑΣ...

ΕΧΕΙ ΩΡΙΜΑΣΕΙ Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΣΚΕΨΗ ΚΑΙ ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΕΧΕΙ ΕΛΘΕΙ Η ΩΡΑ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ ΕΝΑ ΜΕΓΑΛΟ ΑΛΜΑ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΥΝΕΙΔΗΤΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ...

Εμείς οι άνθρωποι είμαστε κάποιες παράξενες κι αλλόκοτες μηχανές, που τις τροφοδοτείς με ψωμί, κρασί, ψάρι, χόρτα και σου παράγουν έναν κόσμο γεμάτο αναστεναγμούς, γέλιο και όνειρα.

                                                                                               Νίκος Καζαντζάκης

Ο άνθρωπος από την εποχή που άρχισε να έχει κάποια στοιχειώδη αντίληψη για τον εαυτό του και την θέση του μέσα στο σύμπαν, έψαχνε να βρει την σχέση που διέπει την συμβίωση με τους ομοίους του και με το περιβάλλον του. Η ανάπτυξη της επιστήμης και της τεχνολογίας στις μέρες μας δίνει την δυνατότητα μιας χειροπιαστής απόδειξης πλέον, ότι ο άνθρωπος επηρεάζει το περιβάλλον του, μα και επηρεάζεται από αυτό. Και η σύγχρονη εποχή αποτελεί ιστορική καμπή στην δομή και την λειτουργία της ανθρώπινης σκέψης και συμπεριφοράς. Η επιστήμη, με την εξελικτική της πορεία, έφτασε στο σημείο της απόδειξης του αλληλοσυσχετισμού και της αλληλεπίδρασης των πάντων μέσα στο σύμπαν. Αυτό αποτέλεσε ένα μεγάλο βήμα των ερευνητών, γιατί προς αυτή την κατεύθυνση εξηγούνται πολλά φαινόμενα και δίνονται απαντήσεις σε πολλά ερωτήματα, τα οποία μέχρι στιγμής θεωρούνταν θέματα της φιλοσοφίας ή της λεγόμενης “μεταφυσικής”. Και αυτό το βήμα είναι πολύ παρήγορο και ουσιαστικό για την πνευματική πορεία της ανθρωπότητας. Η περίοδος πριν τον Αϊνστάιν χαρακτηρίστηκε από μια μονοδιάστατα “μηχανιστική” αντιμετώπιση κάθε μορφής ύλης. Και η κλασική μηχανική του Νεύτωνα προσέφερε άφθονη υποστήριξη στην ντετερμινιστική άποψη για τον κόσμο, μέσα από την οποία περιγραφόταν μια εικόνα που άφηνε ελάχιστα περιθώρια ελευθερίας στην ανθρώπινη συνείδηση. Από τις αρχές όμως του περασμένου αιώνα παρατηρήθηκε μια μεγάλη αλλαγή στο χώρο της φυσικής, μια αλλαγή που εξακολουθεί να αναπτύσσεται στις σύγχρονες θεωρίες περί ύλης και ενέργειας. Και στη νέα χιλιετία, οι άνθρωποι απελευθερωμένοι από τις παλιές προκαταλήψεις αυτού του μοντέλου που ευτέλιζε συναισθήματα, διαίσθηση, φαντασία και διανόηση, αναζητούν, πλέον, άλλα επίπεδα γνώσης. Η Θεωρία της Σχετικότητας του Αϊνστάιν αλλάζει όλη την εικόνα του κόσμου. Ενώνει τον χώρο με τον χρόνο σε κάτι ενιαίο, τον 4-διάστατο χωροχρόνο και κατόπιν εισάγει το Ενοποιημένο πεδίο που ενοποιεί τον χώρο, τον χρόνο, την ύλη και την ενέργεια. Η ύλη επίσης, είτε σαν σωματίδια είτε σαν πεδία (ενέργεια), γίνεται ιδιότητα του καμπύλου χωροχρόνου και έτσι, ο κόσμος αποκτά μια ενότητα. Ο δε χωροχρόνος και η ύλη-ενέργεια, έγινε γνωστό πως, άρχισαν να υπάρχουν με το big-bang-την μεγάλη έκρηξη, πριν από 15 περίπου δισεκατομμύρια χρόνια, και από τότε ο χώρος διαρκώς διαστέλλεται. Κάνοντας ένα παραλληλισμό, θα μπορούσαμε να πούμε το ίδιο και για τη γνώση μας, της οποίας τα όρια -τα τελευταία χρόνια- άρχισαν "διαστέλλονται" και αυτά, για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε καλύτερα την εικόνα του κόσμου στον οποίο υπάρχουμε. Ζούμε σε ένα διαρκώς συντελούμενο θαύμα, που η Φυσική απλώς περιγράφει αλλά αδυνατεί να εξηγήσει πλήρως. Η επιστημονική γνώση γίνεται πλέον ένα είδος θαυμαστής προφητείας. Μα το βάθος του ωκεανού παραμένει ακόμη απρόσιτο, γιατί η φύση έχει “μεγάλο βάθος” κι είναι αρκετά πολύπλοκη μέσα στην απλότητά της!

Παρ’ όλο που το θαύμα της ζωής συντελείται συνεχώς μπροστά μας, αρκετοί άνθρωποι δρουν ακόμη σα μηχανές, χωρίς να καταλαβαίνουν τι κάνουν. Και στις μηχανές δεν υπάρχει χώρος για συνειδητή εμπειρία. Άνθρωπος δε χωρίς αφυπνισμένο πνεύμα γίνεται ένα ον επικίνδυνο για τον εαυτό του αλλά και για τους άλλους. Και αυτό το βλέπουμε σήμερα, μιας και πάνω στη γη τα δύο τρίτα περίπου του κόσμου ζουν σε συνθήκες υπανθρώπινες, πείνας, δίψας, πολέμου, φτώχειας, χωρίς αυτό να απασχολεί τους υπόλοιπους. Ακόμη και στις προοδευμένες χώρες πολλά εκατομμύρια ανθρώπων ζουν μέσα σε χαρτοκούτια ή κάτω από γέφυρες ή μέσα στον υπόγειο σιδηρόδρομο. Αυτό είναι ένα σημάδι για το πόσο λίγο έχουμε προοδεύσει ως ανθρώπινη κοινωνία και ως αφυπνισμένα όντα. Εάν όμως αρχίσουμε να καταλαβαίνουμε ότι πράγματι υπάρχει κάποιο κενό στη σχέση μας με τον κόσμο, τότε έχουμε κάνει βήματα στο να αποκτήσουμε μια γνώση που δεν διατυπώνεται με λόγια. Έχουμε αλλάξει σ’ ένα βαθύτερο επίπεδο!

«Αυτός ο άλλος τρόπος σκέψης που θα μας βοηθήσει να αλλάξουμε και καταδεικνύεται μέσα από την κβαντομηχανική, λέει πως ο κόσμος δεν είναι μια καλοκουρδισμένη μηχανή, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός που εκτείνεται μέσα στο χώρο και τον χρόνο. «Έτσι, από μια πολύ βασική άποψη που έχει να κάνει με κανόνες και ηθική, ό,τι σκέφτομαι, επηρεάζει τον κόσμο. Και αυτό αποτελεί πραγματικά το κλειδί του, γιατί η αλλαγή της κοσμοθεώρησης είναι σημαντική», γράφει ο Dean Radin (Ph.D), επιστήμονας στο Ίδρυμα Νοητικών Επιστημών στο βιβλίο "Τι στο μπιιπ ξέρουμε". Στο ίδιο βιβλίο ο θεολόγος Miceal Ledwith (L., L.,D.D.) προσθέτει πως: «Το θέμα είναι ότι βρισκόμαστε εδώ για να κάνουμε κάτι με τους εαυτούς μας. Είμαστε εδώ για να εξερευνήσουμε τα πλήρη όρια της δημιουργίας˙ είμαστε εδώ για να καταστήσουμε το άγνωστο γνωστό»! Από την ύπαρξη, λοιπόν, ενός Κρίσιμου Πλήθους ανθρώπων που βιώνουν τη ζωή τους ως ένα περιπετειώδες ταξίδι -στο οποίο οδηγούμαστε όλοι μας προς τα εμπρός μέσα από νέες και μυστηριώδεις ανακαλύψεις- ξεκίνησε ένα είδος αφύπνισης. Αυτή η αφύπνιση αντιπροσωπεύει τη δημιουργία μιας νέας πληρέστερης κοσμοθεωρίας, η οποία αντικαθιστά την μέχρι πρότινος ενασχόλησή μας με την εξασφάλιση ανέσεων. Έτσι, οι νέες αντιλήψεις της φυσικής άρχισαν να προκαλούν μια εκ θεμελίων μεταβολή στην άποψή μας για τον κόσμο, μιας και η μηχανιστική ερμηνεία του κόσμου εγκαταλείφθηκε, για να υιοθετηθεί η ολιστική και οικολογική άποψη. Άποψη, που έχει διατυπωθεί ήδη από τους μυστικιστές όλων των εποχών και όλων των παραδόσεων! Και όπως γράφει γνωστός φυσικός ο Τζ. Ρ. Οπενχάιμερ στην Επιστήμη και Κοινή Κατανόηση «οι γενικές ιδέες για την ανθρώπινη κατανόηση, που απεικονίζονται στις ανακαλύψεις της ατομικής φυσικής, δεν είναι από φύση τους άγνωστες, ανήκουστες ή νέες. Ακόμη και στο δικό μας πολιτισμό έχουν μια ιστορία, ενώ στη βουδιστική και ινδουιστική σκέψη κατέχουν αξιοσημείωτη και κεντρική θέση. Σε τέτοιες ιδέες θα βρούμε εξηγήσεις, ενθάρρυνση και διύλιση της παλιάς σοφίας». Η μεταβολή αυτή προς έναν άλλο τρόπο σκέψης δεν έγινε καθόλου εύκολα στην επιστημονική κοινότητα, εξαιτίας του ότι αρκετοί επιστήμονες δεν αποδέχονταν αυτή την νέα άποψη του φυσικού κόσμου. Η διερεύνηση, όμως, του ατομικού και υποατομικού κόσμου τους έφερε σε επαφή με μια παράξενη και απρόσμενη πραγματικότητα, κάτω από την πίεση της οποίας υποχρεώθηκαν επίπονα να συνειδητοποιήσουν, ότι οι βασικές αρχές τους και ο τρόπος της σκέψης τους, δεν διέθεταν την ικανότητα να περιγράψουν τον κόσμο μέσα στον οποίο ζούμε, και για αρκετά χρόνια υπήρξε μεγάλη κρίση στους πανεπιστημιακούς κύκλους. Μάλλον, είχε έρθει ο καιρός να αμφισβητήσουν το παλιό μοντέλο μέσα από το οποίο εξηγούσαν την ύπαρξη της ζωής.

Από τις τελευταίες δεκαετίες, όμως, του περασμένου αιώνα οι προσπάθειες των ερευνητών -απ’ όλες πανεπιστημιακές κατευθύνσεις- ανταμείφθηκαν με μια βαθύτερη γνώση της φύσης της ύλης, της σχέσης της με τον ανθρώπινο νου και το σύμπαν. Και η αναθεώρηση έδωσε τους καρπούς της! Σήμερα, όλα δείχνουν ότι το μέλλον ανήκει σε μια νέα εικόνα του τρόπου που εκφράζεται η ζωή. Και όπως λέει ο μυθολόγος οραματιστής Τζόζεφ Κάμπελ: «Το να αφήνεις τον οριοθετημένο κόσμο μέσα στον οποίο μεγάλωσες…να προχωρείς πέρα από όσα γνωρίζουν οι άνθρωποι…σε τομείς υπέρβασης… μετά να βρίσκεις αυτό που λείπει και επιστρέφεις με αυτό το δώρο, αυτό είναι το πνεύμα της μεγάλης ανθρώπινης περιπέτειας που λέγεται Ζωή.»! Η «επιστροφή με το δώρο», ως μια άλλη έκφραση της εξέλιξης της ζωής, μας δίνεται από τον κόσμο της σύγχρονης φυσικής, όχι μόνο για χρήση στα μεταπτυχιακά και στις έδρες των πανεπιστημίων, αλλά και για την αλλαγή της ανθρώπινης συμπεριφοράς μέσα στην καθημερινότητα. Γιατί, δεν αρκεί μόνο ο εντοπισμός του νοήματος επάνω στο “τι είναι σύγχρονη φυσική και τι κάνουν τα κβάντα” στα πειράματα και τις αίθουσες διδασκαλίας. Επιβάλλεται η μετουσίωση του νοήματος αυτού στην καθημερινή πραγματικότητα. Καλούμαστε όλοι μας να αναπτύξουμε τα δώρα της πνευματικότητάς μας και να μάθουμε πως γινόμαστε αποτελεσματικοί δημιουργοί. «Αν δε αλλάξουμε κατεύθυνση, θα καταλήξουμε ακριβώς εκεί όπου κατευθυνόμαστε» λέει μια κινέζικη παροιμία, και δίνει το πρόσταγμα για σύμπλευση με τα σημάδια των καιρών. Η ευρύτερη συνειδητοποίηση της ζωής και η με κάθε μέσο ενίσχυση της νέας διανοητικής στροφής συνθέτουν σήμερα το καθήκον κάθε σκεπτόμενου ανθρώπου, γιατί, το σύνολο της κοινωνίας μας υφίσταται κι αυτό μια ανάλογη κρίση με αυτή των επιστημόνων. Μπορούμε να παρατηρήσουμε καθημερινά τις εκδηλώσεις αυτής της κρίσης στα δελτία ειδήσεων της τηλεόρασης και στις εφημερίδες: Μεγάλη οικονομική κρίση, ανεργία, φτώχεια, ενεργειακή κρίση, έλλειψη κοινωνικής πρόνοιας, μόλυνση και άλλες περιβαλλοντολογικές καταστροφές, επικίνδυνη ανάπτυξη της βίας και της εγκληματικότητας και μέγα πλήθος ασθενειών.

Οι άνθρωποι της Δύσης άρχισαν να έρχονται, πλέον, σε επαφή με τις πραγματικές τους ανάγκες και την επιβίωσή τους, καθώς έρχονται πρόσωπο με πρόσωπο με το θηρίο του υπερκαταναλωτισμού και ωθούνται να βρουν νέους τρόπους για να δώσουν λύσεις στα προβλήματά τους, ώστε να αντιμετωπίσουν την παγκόσμια κατάρρευση παλιών αξιών. Βιώνουν τη ρευστότητα των γεγονότων γύρω τους παρ’ όλο που ορισμένα από αυτά είναι πλασματικά (όπως πχ. η τωρινή οικονομική κρίση), δεν αντέχουν όλο αυτό το βάρος, διαλύονται και αρρωσταίνουν. Ο πανικός και η ανασφάλεια ωθούν όλο και περισσότερους ανθρώπους να ορισθούνε σε νέες θέσεις και να αφυπνίσουν δυνάμεις που ήταν ναρκωμένες. Αυτά τα φαινόμενα αντιπροσωπεύουν τα πολλαπλά πρόσωπα μιας μεγάλης κρίσης που φαίνεται πως είναι τελικά μια κρίση αντιλήψεων. Όπως κι η κρίση στον χώρο της φυσικής τον περασμένο αιώνα, έτσι και τώρα προσπαθούμε ακόμη να εφαρμόσουμε τις αρχές μιας ξεπερασμένης άποψης του κόσμου σε μια πραγματικότητα που είναι αδύνατον πλέον να γίνει κατανοητή στα πλαίσια αυτών των αρχών. Ίσως έφτασε ο καιρός πια, όπου και η επιστήμη καλείται να κάνει το άλμα της πλέον για τον άνθρωπο ολοκληρωτικά, και όχι για την επιστήμη την ίδια ή την κυριαρχία του πλανήτη!

«Υπάρχει, ακόμη, μια ολοκληρωτική ασυνέπεια ανάμεσα στην άποψη του κόσμου της σύγχρονης φυσικής και στην εικόνα που προσφέρει η σύγχρονη κοινωνία. Οι δομές της σημερινής κοινωνίας είναι πλέον ξεπερασμένες και δεν αντανακλούν την αρμονική αλληλουχία που παρατηρούμε στη φύση. Πρέπει λοιπόν να αγωνιστούμε για την αποκατάσταση της δυναμικής αλληλουχίας και για να το πετύχουμε αυτό, χρειαζόμαστε μιαν εντελώς διαφορετική κοινωνική και οικονομική δομή και πρωτίστως, μια διαφορετική αντίληψη του εαυτού μας και του κόσμου γύρω μας» γράφει ο θεωρητικός φυσικός Fritjof Capra στην Κρίσιμη Καμπή και συνεχίζει λέγοντας «Αλλά, για να φτάσουμε εκεί είμαστε υποχρεωμένοι να περάσουμε από μια πολιτιστική επανάσταση, με το βαθύτερο νόημα της έννοιας. Η έκβαση αυτής της πολιτιστικής επανάστασης θα κρίνει και το αν θα καταφέρουμε να επιβιώσουμε σαν πολιτισμός.» Μέχρι πρότινος είχαμε βολευτεί σ’ ένα χωριστικό μοντέλο του κόσμου, που φτιάξαμε για να εξυπηρετεί την ανθρώπινη ματαιοδοξία μας. Σήμερα, καλούμαστε να κατανοήσουμε ότι ζούμε σε έναν σφαιρικά διασυνδεδεμένο κόσμο, όπου όλα τα βιολογικά, ψυχολογικά, κοινωνικά και περιβαλλοντολογικά φαινόμενα αλληλοεξαρτώνται. Εμείς είμαστε εδώ για να κάνουμε κάτι γι’ αυτή την ζωή. Γιατί, σκοπός της ανθρώπινης ύπαρξης είναι να φθάσουμε στον παράδεισο πάνω στη γη, μιας και η αιωνιότητα δεν βρίσκεται στο επέκεινα, αλλά στο τώρα. Αν δεν τη βρούμε εδώ, δεν θα τη βρούμε πουθενά. Γι’ αυτό γινόμαστε καθημερινά, σε όλο και μεγαλύτερο εύρος, αποδέκτες και κομιστές γνώσης. Με κέντρο την αντίληψη αυτή, έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια μία σειρά από επιστημονικούς τομείς, που ασχολούνται κυρίως με τον εγκέφαλο, προσεγγίζοντάς τον είτε σαν μοντέλο, είτε σαν πεδίο μελέτης. Οι εξελίξεις στη Πληροφορική, στη Βιολογία, στη Γενετική, στην Ιατρική και στη Ψυχολογία εισάγουν συνεχώς νέα δεδομένα στην ερευνητική προσπάθεια των επιστημόνων παγκοσμίως, αφού ο μοναδικός τρόπος για τη μετατροπή αυτών των δεδομένων σε γνώση γίνεται πλέον διαμέσου της αυξανόμενης χρήσης συστημάτων ηλεκτρονικών υπολογιστών και ειδικότερα των εφαρμογών πληροφορικής στις βιολογικές επιστήμες. Αν και αυτή η απορρόφηση από την τεχνολογία ήταν ένα σημαντικό βήμα, η αναγνώριση και συνειδητοποίηση των καταστάσεων που συμβαίνουν στη ζωή μας, μας κάνει να ανοιχτούμε στο νέο σκοπό της ανθρώπινης ζωής πάνω σε αυτόν τον πλανήτη και την πραγματική φύση του σύμπαντος μέσα στο οποίο υπάρχουμε και εξελισσόμαστε. Ήδη, η αναδυόμενη μορφή της ανθρωπότητας άρχισε να αποκτά βαθύτερη αυτοκατανόηση και συνείδηση γνωρίζοντας περισσότερα πράγματα για τον εαυτό της και τον κόσμο που την περιβάλλει. Η λογική είναι πλέον πολυεπίπεδη, πιο ολοκληρωμένα ταυτόχρονη, και όχι γραμμική-σειριακή-διαζευκτική. Η δε αίσθηση της ταυτότητας γίνεται πιο περιεκτική-συλλογική και όχι απομωνομένη-ατομική. Βρισκόμαστε εδώ για να γίνουμε δημιουργοί και να διαποτίσουμε τον χώρο με σκέψεις, νέες ιδέες και συναισθήματα. Και η κβαντική θεωρία έχει θέσει πολλά αναπάντητα ερωτήματα στην επιστήμη, η οποία προσπαθεί να ξεπεράσει τον εαυτό της με «κβαντικά άλματα», σε νέα πεδία ¨δύναμης¨ προσιτά στον άνθρωπο.

Κάποτε, οι εφημερίδες και επιστημονικά περιοδικά έγραφαν ότι μόνο δώδεκα άνθρωποι σε ολόκληρο τον κόσμο έχουν κατανοήσει τη θεωρία της Σχετικότητας. Ο θεωρητικός κβαντικός φυσικός Ρ. Φέϊνμαν υποστήριξε ότι εκείνοι που έχουν καταλάβει την παραπάνω θεωρία είναι πολύ περισσότεροι. Ωστόσο, ο ίδιος πρόσθεσε ότι «κανείς δεν είναι σε θέση να κατανοήσει πλήρως την κβαντομηχανική επειδή αυτή εκτείνεται πέρα από τα όρια της ανθρώπινης λογικής». Και εδώ αρχίζουν να περιπλέκονται τα πράγματα με τρόπο συναρπαστικό φτάνοντας στην περίφημη διατύπωση του αστρονόμου Τζέημς Τζηνς ο οποίος είπε πως:«Το σύμπαν πλέον αρχίζει να μοιάζει περισσότερο σαν μια τεράστια σκέψη παρά σαν μια μεγάλη μηχανή». Και αυτή η σκέψη δείχνει πως το κβαντικό άλμα μπορεί να συμβεί κάθε στιγμή και όχι μόνο στον κόσμο των ηλεκτρονίων, αλλά και στον ενεργειακό κβαντικό κόσμο της ανθρώπινου μυαλού! Γνωρίζουμε πλέον, ότι ο κόσμος μας δεν είναι μόνο μια επαναλαμβανόμενη ρουτίνα, γιατί με την παρατήρησή μας αλλάζουμε τον εαυτό μας μα και κάθε τι γύρω μας. Μάθαμε πως η καθημερινότητά μας δεν είναι πια ευτελής, μα είναι μια δυνητικά δυναμική πραγματικότητα. Και αντιλαμβανόμαστε πλέον το γεγονός ότι, τίποτε δεν είναι πραγματικό και ότι δεν ζούμε μέσα σ’ ένα υλικό σύμπαν, αλλά σε ένα σύμπαν δυναμικής ενέργειας!

Η θεωρία της Πολυπλοκότητας, που ακόμη διαμορφώνεται, μας δείχνει ότι ένα φυσικό σύστημα είναι ένα όλον το οποίο δεν εξηγείται από τα μέρη του και επίσης, ότι το σύμπαν και ο κόσμος δημιουργούνται συνεχώς, όχι με τυχαίο τρόπο, αλλά με μια μαθηματική και μη αναγωγική νομοτέλεια. Τα δε σωματίδια είναι νέφη πιθανότητας που διαρκώς δημιουργούνται από το κβαντικό κενό, όπως αυτό περιγράφεται με την εξίσωση του Έρβιν Σρέντινγκερ και την Κβαντική Θεωρία Πεδίου. Και η ύλη δεν είναι και τόσο υλική όσο επίσης πιστεύαμε. Τα γεγονότα στον κόσμο της ύλης δεν είναι υλιστικά˙ είναι τελετουργικές πράξεις μέσα στο ναό της ζωής και μόνο ο τρόπος, που σκεπτόμαστε γι’ αυτά, έχει δημιουργήσει τον υλισμό. Τα δε όντα είναι μορφές μέσα σε μορφές, λόγοι μέσα σε λόγους και το σύμπαν γίνεται τελικά ένα ποίημα που διαρκώς “γράφεται”, οι δε λέξεις του είναι οι κοσμικές μορφές από το μικροσκοπικό μέχρι το μακροσκοπικό επίπεδο! Τίποτα δεν είναι τυχαίο και συγχρόνως τίποτα δεν είναι προκαθορισμένο. Το μέλλον δημιουργείται και είναι διαρκώς νέο ενώ εμπλουτίζει τον κόσμο με οντολογική καινοφάνεια, έτσι ώστε το μέλλον να μην ταυτίζεται με το παρελθόν και να μην μπορεί να αντιστραφεί ο χρόνος. Αυτό είναι, επίσης, και το βαθύτερο νόημα της Αρχής της Εντροπίας στην Θερμοδυναμική. Εντέλει, η κάθε χρονική στιγμή είναι κάτι το μοναδικό και ανεπανάληπτο, όπως και κάθε φυσική ύπαρξη, με κορύφωση τον άνθρωπο. Όλα αυτά δείχνουν την ενότητα του κόσμου, μολονότι αυτός αποτελείται από πολλά επιμέρους υλικά σωματίδια. «Εν τω παν», λοιπόν, και «εν τω παντί το Εν»!

Οι ολοφάνερες, λοιπόν, ομοιότητες ανάμεσα στη δομή της ύλης και στη δομή του νου δεν θα πρέπει να μας εκπλήττουν, εφόσον η ανθρώπινη συνείδηση παίζει κρίσιμο ρόλο στη διαδικασία της παρατήρησης. Και στα πλαίσια της ατομικής φυσικής η συνείδηση καθορίζει ως έναν μεγάλο βαθμό τις ιδιότητες των παρατηρούμενων φαινομένων. Κανένα φαινόμενο, είτε συμβαίνει τώρα, είτε συνέβη στις πρώτες στιγμές της δημιουργίας του Σύμπαντος, δεν συνιστά φαινόμενο ώσπου να παρατηρηθεί. Γιατί, τα σωματίδια του μικρόκοσμου δεν υπάρχουν αλλά γίνονται! Δηλαδή, σύμφωνα με την Κβαντική Θεωρία τα πράγματα στο μικροσκοπικό επίπεδο δεν υπάρχουν με αντικειμενικό τρόπο αλλά διαρκώς δημιουργούνται και περνούν από την δυνατότητα στην πραγματικότητα. Αυτό είναι μια από τις πολλές παραδοξότητες της θεωρίας αυτής, όπως επίσης και το φαινόμενο στο οποίο δύο σωματίδια όσο μακριά και αν βρεθούν διατηρούν μια εκπληκτική ενότητα μέσω ατοπικών (δηλαδή μη χωρικών–τοπικών) αλληλεπιδράσεων. Το δε κρίσιμο χαρακτηριστικό αυτής της θεωρίας δεν είναι μόνο η απαίτηση της παρουσίας του παρατηρητή προκειμένου να εντοπιστούν οι ιδιότητες ενός ατομικού φαινομένου, αλλά κι επίσης προκειμένου να εκδηλωθούν αυτές οι ιδιότητες. Σε υποατομικό επίπεδο υπάρχει μόνο πιθανότητα αλλά όχι προβλεψιμότητα και το αποτέλεσμα αλλάζει αναλόγως τον παρατηρητή και το παρατηρούμενο. Με άλλα λόγια, η συνειδητή μου απόφαση να παρατηρήσω, για παράδειγμα, ένα ηλεκτρόνιο, θα προσδιορίσει ως ένα σημείο και τις ιδιότητες του ηλεκτρονίου αλλά και την δική μου κατάσταση. Αν του υποβάλλω πχ. μια σωματιδιακή ερώτηση, θα μου δώσει μια σωματιδιακή απάντηση. Αν του υποβάλλω μια κυματική ερώτηση, θα μου δώσει και κυματική απάντηση. Κανείς και τίποτα δεν διαθέτει αντικειμενικές ιδιότητες ανεξάρτητες από τον νου μου. Για να περιγράψει κανείς τι συνέβη στο παράδειγμα, θα πρέπει να απορρίψει την παλιά λέξη “παρατηρητής” και να βάλει στη θέση της τη νέα λέξη “συμμέτοχος”. Ο μέχρι πρότινος, λοιπόν, καρτεσιανός διαχωρισμός ανάμεσα στον νου και την ύλη, ανάμεσα σε παρατηρητή και παρατηρούμενο παύει να ισχύει και ο κόσμος μας δεν θα είναι ποτέ πλέον ο ίδιος! Είναι αδύνατο πια να μιλάμε για τη φύση, αν ταυτόχρονα δεν αναφερόμαστε και στον εαυτό μας. Η κβαντική θεωρία αναγνωρίζει ότι η πράξη της παρατήρησης αλλάζει την κατάσταση του παρατηρούμενου συστήματος. Ωστόσο, δεν καταπιάνεται με ερωτήματα που έχουν να κάνουν με την φύση του παρατηρητή: Ποιοι είμαστε εμείς οι παρατηρητές; Από πού προερχόμαστε; Γιατί είμαστε εδώ; Πώς σχετιζόμαστε με τον Φυσικό Κόσμο; Κάποιοι φυσικοί πάντως ισχυρίζονται πως το γεγονός ότι ατενίζουμε τον έναστρο ουρανό ίσως να είναι τόσο σημαντικό, που η ίδια η προέλευση του κόσμου να εξαρτάται από αυτό. Και εδώ, έρχεται η θεωρία της Ανθρωπικής Αρχής να μας οδηγήσει στην απλή διαπίστωση, ότι δεν θα κατανοήσουμε ποτέ το φυσικό σύμπαν αν δεν συνδέσουμε τις θεωρίες μας με την ύπαρξη συνειδητών όντων και της ίδιας της συνειδητότητας. Θεωρούμε, συνήθως, ότι το εξελισσόμενο ή αναπτυσσόμενο σύμπαν συμβαίνει αντικειμενικά, ανεξάρτητα από την ανθρώπινη εξέλιξη, μα στο σύμπαν υπάρχουν χωροχρονικές μη-τοπικότητες οι οποίες συνδέουν τα πάντα μεταξύ τους. Με την έννοια αυτή γίνεται περισσότερο κατανοητό γιατί η αιώνια φιλοσοφία επιμένει, ξανά και ξανά, στο ίδιο σημείο: Παρελθόν και μέλλον είναι ψευδαισθήσεις˙. μόνο το Αιώνιο Παρόν υπάρχει και σ’ Αυτό εμπεριέχονται τα πάντα! Οι καθολικές συσχετίσεις των σωματιδίων, που αποδείχτηκαν και στο εργαστήριο, οδηγούν στη Συμπαντική Ενότητα και άρα στη Συμπαντική Ολότητα. Τα είδη όντως εξελίσσονται, παράλληλα, όμως εξελίσσεται και το Οικοσύστημα της Γης ως μονάδα. Πως, λοιπόν, να διαχωρίσουμε τον άνθρωπο από τον Κόσμο του; Το σαρδόνιο χαμόγελο του εγκεφάλου Όλες οι παραπάνω ιδέες που παρουσιάζονται στη νέα φυσική και άλλες τόσες, ίσως να φαίνονται στην αρχή παράξενες για το δυτικό νου και ο άνθρωπος αισθάνεται μεγάλη δυσκολία με τις περίεργες αυτές τις απόψεις. Μάλλον ο νους μας δειλιάζει, ακόμη, στην προσδοκία των καμπυλωμένων διαστημάτων ή των περιοχών που βρίσκονται πέρα από το χωροχρόνο, και να σκέπτεται σε παραπάνω από τις τέσσερεις διαστάσεις. Την ίδια ίσως δειλία νιώθει να αντιμετωπίσει τις 26 διαστάσεις της θεωρίας των Υπερχορδών, ή που καλείται επίσης να κατανοήσει έννοιες όπως την “επαλληλία”, που σημαίνει ότι ένα σωματίδιο αν δεν παρατηρηθεί μπορεί να βρίσκεται σε δύο ή περισσότερα μέρη ταυτόχρονα καταστάσεων. Πολλές φορές όμως η φύση των πραγμάτων το απαιτεί! Αυτό ισχύει όταν μελετάμε ατομικά ή υποατομικά φαινόμενα και από ό, τι φαίνεται πλέον και φαινόμενα του εγκεφάλου! Γιατί, και ο εγκέφαλος είναι ένα φυσικό σύστημα κι όλοι οι βασικοί νόμοι της φύσης και των βασικών συστημάτων που την διέπουν είναι συμπαντικής εμβέλειας. Η κβαντική θεωρία του εγκεφάλου δεν έρχεται σε αντίθεση με τις ανακαλύψεις της νευροβιολογίας. Απλά δίνει στους νευρώνες τη δυνατότητα μίας ταχύτατης επικοινωνίας, ώστε να λειτουργούν ταυτόχρονα διαφορετικά μέρη του εγκεφάλου, Και οι θεωρητικοί φυσικοί έχουν υποστηρίξει ότι η λειτουργία μακρο-μοριακών συστημάτων, όπως οι πρωτεΐνες, σχετίζονται άμεσα με τις κβαντικές διαδικασίες. Σωματίδια, επίσης, που χωρίζονται από αχανείς χωροχρονικές αποστάσεις γνωρίζουν το ένα τι κάνει το άλλο. Όταν δηλαδή ένα ηλεκτρόνιο πηδάει σε μια νέα τροχιά στο εξωτερικό ενός ατόμου, το αντι-ηλεκτρίνιο(ή ποζιτρόνιο) που είναι ¨ζευγάρι¨ μαζί του πρέπει να αντιδράσει, όπου κι αν ζει μέσα στο σύμπαν. Ουσιαστικά, αυτό το μνημονικό δίκτυο απλώνεται σε όλο το σύμπαν, συνδέει τα πάντα και τα επεκτείνει. Η πιθανότητα λοιπόν ότι κάθε άνθρωπος είναι ένα άπειρο ον γίνεται όλο και πιο πραγματική τώρα. Προικισμένοι με πλήρη προσαρμοστικότητα στο νευρικό μας σύστημα, έχουμε όλοι την επιλογή να υψώσουμε τα όρια ή να τα γκρεμίσουμε. Κάθε άνθρωπος συνεχώς κατασκευάζει μια εντυπωσιακή παράθεση σκέψεων, αναμνήσεων, επιθυμιών και αντικειμένων. Αυτά τα ερεθίσματα, που κυματίζουν μέσα στον ωκεανό της συνείδησης, γίνονται και η πραγματικότητά μας. Αν ξέραμε πώς να ελέγχουμε τη δημιουργία των ερεθισμάτων της διάνοιας θα ήμασταν ικανοί όχι μόνο να δημιουργήσουμε νέους νευρώνες αλλά και οτιδήποτε άλλο! «Ό,τι βλέπουμε, γινόμαστε και ότι σκεφτούμε μπορεί να γίνει»: είναι μια αλήθεια που διαμορφώνει ολόκληρη τη φυσιολογία, περιλαμβανομένου και του εγκεφάλου. Ο αιώνας που πέρασε μπορεί να έδωσε μια μεγάλη αύξηση του ανθρώπινου πληθυσμού πάνω στον πλανήτη, ταυτόχρονα όμως μας σημάδεψε και με πολλούς θανάτους. Έτσι, η ανθρωπότητα μπήκε στον πειρασμό να κατανοήσει πιο έντονα την θνητή της φύση και αυτό εξανάγκασε τον ανθρώπινο εγκέφαλο να προβάλει την ύπαρξή του στο μέλλον, ούτως ώστε να μπορέσει να συναντήσει τον εαυτό του αύριο. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος εκτός από την ικανότητά του να δημιουργεί μια εικόνα του μέλλοντος, μέσω μιας διεύρυνσης της νοητικής λειτουργίας, είχε ανάγκη να δημιουργήσει μια εικόνα του μέλλοντος που ανοιγόταν μπροστά του, εν είδη υπόσχεσης πως η τελευτή δεν θα τον άγγιζε. Γιατί, μια βασική και βαθιά επέκταση της συνειδητότητας επιτρέπει στον άνθρωπο να αποκτήσει καθαρότερη εικόνα του μέλλοντος και επομένως να καλλιεργήσει την προσωπικότητά του ως προς αυτό. Ως έκφραση, λοιπόν, τόσο της αναπτυσσόμενης συνειδητότητάς του ο άνθρωπος, όσο και της «κρίσης» θανάτου ή άρνησης της τελευτής του, πρόβαλλε το κβάντο ως αντικείμενο «καλλιέργειας» για να μπορέσει να τραφεί η ανθρώπινή του ύπαρξη μέσα από το Συλλογικό ασυνείδητο. Και απ’ ότι βλέπουμε, η ανθρωπότητα αρχίζει σιγά-σιγά να παραδίδει εθελούσια τις ατομικές υλιστικές ικανοποιήσεις του παρόντος, προκειμένου να καλλιεργήσει μια πνευματική πίστη στο αύριο, και επομένως να «εξαγοράσει χρόνο», για να αποφύγει την τελευτή της νέας και ανώτερης αίσθησης του συλλογικού εαυτού. Και ο Dr. Ervin Laszlo, ο διακεκριμένος επιστήμονας, φιλόσοφος και πρόεδρος της Λέσχης της Βουδαπέστης (η οποία είναι μια ένωση ηθικών και υπεύθυνων ηγετικών προσωπικοτήτων από διάφορα μέρη του κόσμου που πιστεύουν ότι υπάρχει άμεση ανάγκη να αλλάξουμε τον κόσμο, αλλάζοντας πρωτίστως τον εαυτό μας) στο βιβλίο του Η Μεγάλη Κβαντική Αλλαγή, μας λέει: «Ο παγκόσμιος εγκέφαλος είναι το ημι-νευρωνικό δίκτυο επεξεργασίας ενέργειας και πληροφοριών που δημιουργείται από εξίμισι δισεκατομμύρια ανθρώπους πάνω στον πλανήτη, οι οποίοι αλληλεπιδρούν με πολλούς τρόπους ιδιωτικούς και δημόσιους, και σε πολλά επίπεδα, τοπικά και παγκόσμια. Μια κβαντική μεταστροφή στον παγκόσμιο εγκέφαλο είναι ένας ξαφνικός και θεμελιακός μετασχηματισμός στις σχέσεις ενός σημαντικού μέρους των εξίμισι δισεκατομμυρίων ανθρώπων τόσο μεταξύ τους όσο και με τη φύση –μια μακρομεταστροφή στην κοινωνία- και ένας επίσης ξαφνικός και θεμελιακός μετασχηματισμός στις πιο προηγμένες αντιλήψεις για τη φύση της πραγματικότητας –μια μεταστροφή παραδείγματος στην επιστήμη. Οι δυο μεταστροφές μαζί αποτελούν μια πραγματική “επανάσταση της πραγματικότητας” τόσο στην επιστήμη όσο και στην κοινωνία.» Έτσι, μέσα από την «κρίσιμη μάζα» ο εγκέφαλος μας χαμογελάει κλείνοντάς μας πονηρά το μάτι, και το μικροσκοπικό κβάντο γίνεται η ελπιδοφόρα οδός για μια ειρηνική και βιώσιμη ανθρώπινη πορεία μέσα στο σύμπαν!

Από τα παιδικά μας χρόνια, πολλές φορές, η κοινωνία μέσα στην οποία ζούμε και αποκτούμε εμπειρίες, δημιουργεί μέσα μας ένα πλήθος εννοιών και πεποιθήσεων τις οποίες δεν μπορούμε να ορίσουμε επακριβώς και να αποδείξουμε με ένα χειροπιαστό και πρακτικό τρόπο αλλά απλά τις καταλαβαίνουμε διαισθητικά. Κάποια από τα διαισθητικά αυτά υπονοούμενα αφορούν τον τρόπο με τον οποίο ένας πολιτισμός αντιλαμβάνεται κάποιες θεμελιώδεις επιστημονικές έννοιες. Μέσα σ’ αυτές τις έννοιες συγκαταλέγεται και η έννοια της ύλης η οποία ναι μεν είναι διαισθητικά παρούσα παντού γύρω μας, αλλά ωστόσο κανένας μέχρι σήμερα δεν μπόρεσε να της δώσει έναν επιστημονικά αντικειμενικό ορισμό. Όπως λέει και ο καθηγητής φιλοσοφίας Ευτύχης Μπιτσάκης: «H έννοια της ύλης είναι ένα φιλοσοφικό κατηγόρημα και όχι κάτι χειροπιαστό και αντικειμενικά προσδιορισμένο». Και όμως πάνω σ’ αυτή την μη αντικειμενικά προσδιορισμένη έννοια δομήθηκαν οι θετικές επιστήμες. Όπως είναι φυσικό λοιπόν αν οι απόψεις μας για το τι είναι ύλη αλλάξουν, θα αλλάξει συγχρόνως ολόκληρο το οικοδόμημα των θετικών επιστημών. Αυτή η μεγάλη αλλαγή της επιστημονικής άποψης μας για το τι είναι ύλη έχει συντελεστεί και πάνω σ’ αυτή τη νέα αντίληψη για το τι είναι ύλη έχει στηριχτεί η μεγάλη επιστημονική επανάσταση του 20ου αιώνα. Μια επανάσταση που όταν γίνει γνωστή στο ευρύτερο κοινό είναι σίγουρο ότι θα ανατρέψει την σημερινή κλασική «Ανθρώπινη κοινή λογική».

Ας δούμε λοιπόν τι είναι αυτό που η ψευδαίσθηση των ανθρώπινων αισθήσεών μας ονομάζει και αντιλαμβάνεται ως ύλη. Αρχικά η αντίληψη μας για το τι είναι ύλη υπήρξε πολύ πρακτική, εφόσον με τον όρο αυτόν περιγράφονταν τα φυσικά αντικείμενα τα οποία είχαν την δυνατότητα να τα επεξεργάζονται οι τεχνίτες και οι καλλιτέχνες. Ύλη ήταν αυτό που μπορούσα να βλέπω, να ακουμπάω, να σμιλεύω και να χρησιμοποιώ για τις καθημερινές μου ανάγκες. Ύλη ήταν ένα βουνό, ένα λουλούδι, ένα τραπέζι, ένα σύννεφο, το σώμα ενός ανθρώπου, το νερό που κυλάει στο ποτάμι. Μπορούσαμε να υποδείξουμε άπειρα υλικά αντικείμενα και να συμφωνήσουμε όλοι για την υλικότητά τους όμως λίγοι συνειδητοποιούσαν ότι κανένας δεν μπορούσε να δώσει έναν αντικειμενικό ορισμό του τι είναι ύλη. Η ύλη είχε γνωστές και υπολογιζόμενες ιδιότητες, είχε όρια καθορισμένα, χρώμα, βάρος, σκληρότητα δεν είχε όμως έναν επιστημονικά αντικειμενικό ορισμό. Οριζόταν μόνο έμμεσα μέσω των ιδιοτήτων που γίνονταν αντιληπτές από τις ανθρώπινες αισθήσεις και τα όργανα μέτρησης. Με βάση αυτές τις αντιλήψεις συγκροτήθηκε το οικοδόμημα των θετικών επιστημών στη δύση αλλά και ένα σύνολο φιλοσοφικών ρευμάτων τα οποία με ένα κοινό όνομα ονομάζουμε υλιστικά. Ολόκληρο δηλαδή το οικοδόμημα της επιστήμης και της τεχνολογίας στηρίχθηκε πάνω σε ένα φιλοσοφικό κατηγόρημα και όχι σε κάτι πρακτικά καθορισμένο. Έτσι η ύλη αποτέλεσε μία από τις πιο θεμελιώδεις έννοιες του Διαλεκτικού Yλισμού, του φιλοσοφικού συστήματος που θεμελίωσε ο Kάρολος Mαρξ. H ύλη στον Mαρξισμό αντιπροσωπεύει την αντικειμενική πραγματικότητα, η οποία είναι διάφορη και ανεξάρτητη από την ανθρώπινη συνείδηση.

Οι ιδέες για το τι είναι ύλη, όμως, άλλαξαν ριζικά τον εικοστό αιώνα μετά την ανάπτυξη της ατομικής φυσικής και της φυσικής των στοιχειωδών σωματιδίων. Ήταν η εποχή που μάθαμε ότι αυτό που ονομάζαμε ύλη, δεν είναι συνεχές, αλλά αποτελείται από επιμέρους δομικά συστατικά, τα ηλεκτρόνια, τα πρωτόνια και τα νετρόνια. Mε την πάροδο όμως του χρόνου ανακαλύφθηκε ότι οι δομικοί λίθοι του υλικού κόσμου δεν ήταν τα πρωτόνια ή τα νετρόνια. Ως βάση της δημιουργίας των υποατομικών συστατικών μπορούσαμε να διακρίνουμε νέες ομάδες μικρότερων σωματιδίων, που ονομάστηκαν στοιχειώδη σωμάτια. Τα στοιχειώδη αυτά σωμάτια ονομάστηκαν φερμιόνια και χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες τα κουάρκς και τα λεπτόνια. Tα κουάρκς είναι έξι τον αριθμό και φέρουν τις ονομασίες: «επάνω, κάτω, γοητευτικό ή μαγευτικό, παράξενο (ή παράδοξο), κορυφή ή αληθινό, πυθμένας ή όμορφο». Tα έξι λεπτόνια φέρουν τις ονομασίες ηλεκτρόνιο, νετρίνο ηλεκτρονίου ή ηλεκτρονικό νετρίνο, μιόνιο, νετρίνο μιονίου ή μιονικό νετρίνο, ταυ ή τ-λεπτόνιο και τ-νετρίνο ή νετρίνο ταυ. Σήμερα πλέον διατυπώνεται η άποψη ότι δεν έχουμε φτάσει ακόμα στην ουσιαστική δομική ρίζα της ύλης και ότι και τα στοιχειώδη σωμάτια θα πρέπει και αυτά να δημιουργούνται από ένα άγνωστο ακόμα πρωταρχικό και μοναδικό δομικό συστατικό, το οποίο ίσως είναι η βάση της συμπαντικής δημιουργίας. Αυτό το οποίο θα πρέπει να σημειώσουμε είναι το γεγονός ότι τελικά τα στοιχειώδη σωμάτια δεν είναι τίποτα άλλο από ρεύματα ενέργειας το οποίο ξεχύνεται έξω και πέρα από αυτό που ονομάζουμε αισθητό όριο των αντικειμένων. Η Θεωρία της Σχετικότητας, επίσης, έφερε μιαν επανάσταση στις ιδέες μας για το τι είναι ύλη. H ύλη πλέον σύμφωνα με πολλούς ερευνητές είναι ένα πύκνωμα κάποιου ενεργειακού ρεύματος, ως εκ τούτου αποτελεί μια μορφή ενέργειας. Στο πλαίσιο του χωρόχρονου του Aϊνστάιν η ύλη δεν αποτελεί μια ξεχωριστή οντότητα, αλλά είναι απλώς μια ιδιομορφία του πεδίου. Ειδικότερα η πυκνότητα κάθε υλικού ταυτίζεται ως έννοια με μια καμπυλότητα του μαθηματικού χώρου, και εκφράζεται με έναν καθαρό αριθμό, έναν αριθμό δηλαδή χωρίς μονάδες μέτρησης. Έτσι το στοιχειώδες σωμάτιο για τον σπουδαίο φυσικό είναι ένα είδος στροβίλου, που μεταδίδεται μέσα στο πεδίο και έχει την ιδιότητα κάτω από κάποιες συνθήκες να αυξάνει η να μειώνει την ταχύτητα στροβιλισμού του. Επειδή όμως η έννοια της ταχύτητας συνδέεται άμεσα με την έννοια της καμπυλότητας, η μεταβολή του στροβιλισμού δεν αποτελεί παρα μια μεταβολή της καμπυλότητας του χώρου. Το σωματίδιο στρόβιλος θα πρέπει να παρουσιάζει σφαιρική συμμετρία. Ουσιαστικά μιλάμε για έναν τετραδιάστατο μη Ευκλείδειο άρα και μη αισθητό σφαιρικό στρόβιλο. Η ανθρώπινη πρακτική λογική θα μπορούσε να αντιληφθεί έναν τέτοιο περίεργο σφαιρικό στρόβιλο σαν μια απειρία κλασικών κωνικών στροβίλων, προσανατολισμένων προς όλες τις διευθύνσεις, με κοινή όμως κορυφή. Έτσι αυτό το οποίο εμείς ανιχνεύουμε μέσω των οργάνων μας σαν στοιχειώδες σωμάτιο δεν είναι παρά η προβολική σκιά αυτού του μη αισθητού σφαιρικού στροβίλου πάνω στον τρισδιάστατο Ευκλείδειο χώρο (χώρος Μινκόφσκι) που μπορεί να γίνεται αντιληπτός από τις αισθήσεις μας. Τελικά σύμφωνα με τη Θεωρία της Σχετικότητας το Σύμπαν, είναι μια ενιαία μη αισθητή οντότητα η οποία διατρέχεται από μη αισθητούς σφαιρικούς στροβίλους πυκνότητας (καμπυλότητας). Οι προβολές αυτών των στροβίλων στον τρισδιάστατο Ευκλείδειο χώρο των αισθήσεών μας γίνεται αντιληπτή από τις ανθρώπινες αισθήσεις ως υλική αντικειμενική πραγματικότητα. Αυτή την νέα άποψη για το τι είναι ύλη εκφράζει με τον καλύτερο τρόπο ο Tσάρλς Mιούζες στο βιβλίο του «Συνείδηση και πραγματικότητα». Όπως αναφέρει: «...ένα δέντρο, ένα τραπέζι, ένα σύννεφο, μια πέτρα. Όλα αυτά διαλύονται από την επιστήμη του εικοστού αιώνα σε κάτι που συνίσταται από το ίδιο υλικό. Aυτό το κάτι είναι ένα συνονθύλευμα στροβιλιζόμενων σωματιδίων που υπακούουν στους νόμους της κβαντικής φυσικής. Tούτο σημαίνει ότι όλα τα αντικείμενα που μπορούμε να παρατηρήσουμε είναι τρισδιάστατες εικόνες που σχηματίζονται από κύματα, στάσιμα ή κινούμενα κάτω από την επίδραση ηλεκτρομαγνητικών και πυρηνικών διαδικασιών». Ενδιαφέρουσες όμως είναι οι απόψεις του Gaston Bachelard περί της ουσίας της έννοιας «ύλη» όπως αυτές παρουσιάζονται στο έργο του «Το νέο Επιστημονικό Πνεύμα». Γράφει ο πολύ γνωστός αυτός Φυσικός: «Ποια από τα φαινομενικά γνωρίσματα της ύλης θα θεωρηθούν σημαντικότερα; Μα βέβαια αυτά που αφορούν την ενέργειά της. Η ύλη πρέπει πριν από όλα να αντιμετωπίζεται ως ένας ενεργειακός μετασχηματιστής, ως μία πηγή ενέργειας. Μια ολόκληρη επιστημονική σχολή ισχυρίζεται άλλωστε πως η έννοια ύλη της είναι περιττή. …Έτσι η μελέτη της ενέργειας προκαλεί, πιστεύω, μίαν κατάργηση του υλισμού. Θα έλθει η ώρα όταν θα μπορούμε να μιλάμε αντί για ύλη για αφηρημένη διάταξη ενέργειας, για ένα σχηματισμό χωρίς σχήμα».

Ο Φυσικός Κόσμος φαινόταν αρκετά τακτικά φτιαγμένος από λεπτόνια και κουάρκς όταν το 1929 ο Άγγλος θεωρητικός φυσικός P. A. Dirac, λύνοντας τις μαθηματικές εξισώσεις του πρόβλεψε την ύπαρξη ενός αγνώστου μέχρι τότε σωματιδίου το οποίο ήταν σαν κατοπτρικό είδωλο του ηλεκτρονίου. Ενώ δηλαδή το ηλεκτρόνιο ήταν αρνητικά φορτισμένο, το νέο αυτό σωμάτιο ήταν θετικά φορτισμένο. Tο σωμάτιο αυτό ονομάστηκε ποζιτρόνιο (ή θετικό ηλεκτρόνιο), μολονότι θα μπορούσαμε να το ονομάσουμε αντιηλεκτρόνιο. Βέβαια ήταν πάρα πολλοί οι διαπρεπείς επιστήμονες εκείνης της εποχής που χλεύασαν τον Dirac. Όμως το 1932, ο C. Anderson, μπόρεσε να επιβεβαιώσει και πειραματικά την ύπαρξη ποζιτρονίων που θεμελίωσε την έννοια της αντιύλης. Από εδώ και πέρα οι εξελίξεις ήταν καταιγιστικές αφού το 1955 ανακαλύφθηκε το αντιπρωτόνιο και το φθινόπωρο του 1956 το αντινετρόνιο. Από τότε, είναι κοινή η πεποίθηση μεταξύ των θεωρητικών φυσικών ότι για κάθε σωμάτιο της ύλης που υπήρχε στο Σύμπαν ή παραγόταν τεχνητά, υπήρχε και το αντισωμάτιό του, συνεπώς στην ύλη αντιστοιχούσε μια άλλη κατοπτρική ύλη με περίεργες ιδιότητες, η αντιύλη. H ανακάλυψη του ποζιτρονίου, αντιπρωτονίου και αντινετρονίου δημιούργησε στην επιστημονική κοινότητα μια σειρά ερωτημάτων. H βασική ερώτηση ήταν: «Εφόσον υπάρχουν τα αντίστοιχα αντισωμάτια, γιατί να μην είναι δυνατή η συγκρότηση αντιστοιχείων, όπως αντιυδρογόνου, αντιηλίου κ.ά., και γενικότερα αντιύλης;». Bεβαίως εξαρχής ήταν γνωστό ότι δεν μπορεί να συνυπάρχει ύλη και αντιύλη, αφού η σύγκρουση σωματίου με το αντισωμάτιό του επιφέρει τον εκμηδενισμό της μάζας τους και τη μετατροπή της σε τεράστια ποσά ενέργειας. Και στο πρόβλημα αυτό δόθηκε απάντηση όταν το 1995, ο καθηγητής Walter Oelert και οι συνεργάτες του κατόρθωσαν να παρασκευάσουν για πρώτη φορά αντιυδρογόνο. Ήταν η πειραματική επιβεβαίωση της αντίστοιχης θεωρίας. Για ιστορικούς λόγους, αναφέρουμε την άποψη του M. Goldhaber γύρω από το πώς δημιουργήθηκαν αρχικά τα σύμπαντα ύλης και αντιύλης. O Goldhaber, αντί του αρχικού υπερατόμου τού Lemaitre υποστήριξε την άποψη ότι πρωταρχικά υπήρχε ένα μοναδικό υπερσωμάτιο, το universon. To υπερσωμάτιο αυτό διαιρέθηκε αμέσως σε δύο σωματίδια, το cosmon και το anticosmon. Από τα δύο σωματίδια ξεπήδησε αντίστοιχα ο γνωστός μας αισθητός κόσμος της αισθητής ύλης και ο αντικόσμος της αντιύλης, που είναι μη αισθητός και παρατηρήσιμος. Για το θέμα της αντιύλης, ο αείμνηστος καθηγητής Aστρονομίας του Πανεπιστημίου Aθηνών Δημήτριος Kωτσάκης έγραφε σε άρθρο του το 1963: «O κόσμος της αντιύλης θα πρέπει να έχει τα κύρια χαρακτηριστικά γνωρίσματα του δικού μας κόσμου. Aν υπάρχουν λογικά όντα, υλικώς θα αποτελούνται από αντιύλη, η μορφή όμως του κόσμου και η έρευνά της από αυτά θα ακολουθεί την πορεία την οποία ακολουθούν οι πειραματικοί και θεωρητικοί επιστήμονες του δικού μας κόσμου, εφόσον θα βρίσκονται στο αυτό σημείο προόδου και πολιτισμού».

Όμως το ότι η έννοια της ύλης δεν είναι κάτι το απτό και αντικειμενικά ορισμένο αλλά έξω από την εποπτεία των ανθρώπινων αισθήσεων, το διατύπωσαν πρώτοι οι αρχαίοι Έλληνες της κλασικής περιόδου. Ο Αναξίμανδρος θεωρεί ότι αρχικά υπήρχε μια πρωταρχική υλική ουσία, έξω από την εποπτεία των ανθρώπινων αισθήσεων η οποία ήταν αθάνατη, και ανώλεθρη. Από την ουσία αυτή δημιουργείται η υλική αντικειμενική πραγματικότητα η οποία αφού διατρέξει έναν κύκλο ζωής επιστρέφει σ’ αυτήν. Την πρωταρχική αυτή ουσία την ταύτισε με την έννοια του απείρου. Ο Πλάτωνας δίδασκε ότι αρχικά υπήρχε μια πρωταρχική αγαθοποιός ουσία η οποία δεν ήταν δυνατόν να γίνει αντιληπτή από τις ανθρώπινες αισθήσεις παρά μόνο από τον Νου. Την ουσία αυτή την ονόμασε Πρώτη Ιδέα η οποία εκδηλώνεται πρωτογενώς μέσα σε έναν μη αισθητό αλλά νοητικά προσεγγίσιμο Κόσμο των Ιδεών. Από αυτήν την Πρώτη Ιδέα μέσω κάποιων αιτίων γεννήθηκε η εμπειρική και αντικειμενικά προσεγγίσιμη από τις ανθρώπινες αισθήσεις ύλη. Τέλος η ύλη κατά τον Αριστοτέλη ήταν κάτι διάφορο από την πραγματωμένη και αισθητή μορφή του κάθε αντικειμένου και αποτελούσε το ακαθόριστο και μη αισθητό στοιχείο που ενυπάρχει δυνάμει μέσα του.

Τι είναι λοιπόν αυτό που οι αισθήσεις μας αντιλαμβάνονται σαν υλική πραγματικότητα; Κάθε τι γύρω μας το οποίο ονομάζουμε υλικό αντικείμενο δεν είναι τίποτα άλλο από έναν ωκεανό στροβιλιζόμενης μη αισθητής ενέργειας η οποία ξεχύνεται πέρα από τα όρια του σχήματός του μέχρι το άπειρο. Η ενέργεια αυτή ενώνεται και μπλέκεται με την ενέργεια όλων των σωμάτων του σύμπαντος δημιουργώντας μια ενιαία και αδιάσπαστη ενότητα. Τα όρια των υλικών αντικειμένων που τα διακρίνουν μεταξύ τους, το χρώμα τους, η σκληρότητά τους, η γεύση τους δεν είναι παρά κατασκευάσματα των ατελών αισθήσεών μας. Μια πλάνη των αισθήσεων. Το Σύμπαν κι εμείς είμαστε ένα. Ευτυχισμένες οι γενιές που θα νιώσουν με την ψυχή και το Νου αυτή την ενότητα. Μια ενότητα Ειρήνης, Γαλήνης και συμπαντικής Αγάπης.

                                      

               Δρ Μάνος Δανέζης, Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Τμήματος Φυσικής ΕΚΠΑ

Δείτε τα παρακάτω σχετικά βίντεο (κάνοντας κλικ στους αντίστοιχους συνδέσμους).


"ΤΙ ΣΤΟ ΜΠΙΙΠ ΞΕΡΟΥΜΕ..."

ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ

ΟΠΡΑ-ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ

ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΞΗΣ-ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗ (1)

ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΞΗΣ-ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗ (2)

EΜΕΙΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕ ΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΜΑΣ..!

ΣΥΜΦΩΝΑ ΚΑΙ ΜΕ ΤΙΣ ΝΕΩΤΕΡΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΟΠΩΣ Η ΚΒΑΝΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ, ΕΜΕΙΣ ΕΙΜΑΣΤΕ ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΜΑΣ ΚΑΙ ΟΛΑ ΞΕΚΙΝΟΥΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΚΕΨΗ ΜΑΣ...

Οι νοερές εικόνες οι συνοδευμένες από δυνατό συναίσθημα, μπορούν να γίνουν το σχεδιάγραμμα πάνω στο οποίο θα δημιουργηθεί κάτι υλικό και θα γίνει πραγματικότητα. Η ένταση ενός συναισθήματος ή μιας σκέψης ή μιας νοερής εικόνας είναι ο σημαντικότερος παράγοντας, που καθορίζει την υλοποίησή της. Από την άλλη, κάνοντας επανειλημμένως τις ίδιες σκέψεις, στερεώνουμε τις συνδέσεις, που ακολουθούν στο νευρωνικό δίκτυο του εγκεφάλου μας. Αυτές οι επαναλαμβανόμενες σκέψεις μας κάνουν να ενεργούμε κατά τον ίδιο τρόπο συνεχώς. Αλλάζοντας τις σκέψεις μας, μπορούμε να «σπάσουμε» αυτή τη σύνδεση των νεύρων και να εγκαταστήσουμε μια καινούργια σύνδεση. Με αυτή την αλλαγή στις σκέψεις μας και την ειλικρινή πίστη ότι θα γίνουμε αυτό που περιγράφουν οι εν λόγω νέες σκέψεις, επέρχεται και μια αλλαγή.

Πως μπορούμε όμως να ελέγχουμε συνεχώς τις σκέψεις μας και να επιτρέπουμε μόνο στις θετικές σκέψεις να εκφραστούν; Εδώ είναι το σημαντικότερο μυστικό της ζωής, διότι εφ’ όσον οι σκέψεις μας καθορίζουν απόλυτα τη ζωή μας, αν βρούμε έναν πρακτικό τρόπο να τις ελέγχουμε, τότε θα ζήσουμε απόλυτα ευτυχισμένοι και επιτυχημένοι. Ο ανιχνευτής της ποιότητας των σκέψεων μας είναι τα συναισθήματά μας. Αν αισθανόμαστε ωραία, είμαστε ευχαριστημένοι, τότε παλλόμαστε, δονούμαστε σε ανώτερες συχνότητες, βλέπουμε τα πάντα όμορφα και ο νους μας κάνει αυτεπάγγελτα θετικές, δημιουργικές σκέψεις, είναι αισιόδοξος και επικεντρώνει την προσοχή του σ’ αυτά που θέλουμε να μας συμβούν. Όταν όμως αισθανόμαστε άσχημα, νιώθουμε αρνητικά συναισθήματα, παλλόμαστε σε κατώτερες, ασθενέστερες συχνότητες και είναι σίγουρο τότε ότι ο νους μας κάνει αυτεπάγγελτα αρνητικές σκέψεις. Το μεγάλο κακό δεν είναι μόνο ότι κάνουμε αρνητικές σκέψεις, είναι ότι όταν αισθανόμαστε άσχημα σκεπτόμαστε και συγκεντρώνουμε την προσοχή μας στο αντίθετο από αυτό που θέλουμε να μας συμβεί. Όταν αισθανόμαστε άσχημα, αμφιβάλλουμε για την θετική έκβαση των στόχων μας και κατ’ αυτό τον τρόπο συγκεντρώνουμε την προσοχή μας σ’ αυτό που φοβόμαστε, δηλαδή στη μη εκπλήρωσή τους. Άρα στόχος μας είναι να αισθανόμαστε πάντα ωραία, να μην επιτρέπουμε σε κανένα να μας κάνει να αισθανθούμε άσχημα, να σκεπτόμαστε πάντα το καλό, να αποφεύγουμε την κριτική, ή να απαντούμε σε κριτική, να έχουμε πάντα στο νου μας το καλό, τη δημιουργία. Αν συνηθίσουμε να κάνουμε συνεχώς θετικές σκέψεις, θα παρατηρήσουμε ότι τα διαστήματα που είμαστε χαρούμενοι θα είναι μεγαλύτερα κι όσο μεγαλώνουν τα διαστήματα που είμαστε χαρούμενοι, τόσο περισσότερο θα κάνουμε θετικές σκέψεις, τόσο περισσότερο θα επικεντρώνουμε τις σκέψεις μας και την προσοχή μας, σ’ αυτά που θέλουμε να μας συμβούν, έτσι θα κάνουμε όλα τα όνειρα μας πραγματικότητα, θα παλλόμαστε συνεχώς σε ανώτερες συχνότητες, έως ότου η ζωή μας γίνει μια ομορφιά, μια περιόριστη έκφραση χαράς, αγάπης, δημιουργίας.
Συμπέρασμα: Οτιδήποτε σκεπτόμαστε, σ’ οτιδήποτε συγκεντρώνουμε την προσοχή μας, γίνεται πραγματικότητα. Όταν η σκέψη μας συνοδεύεται και με συναισθήματα, παίρνει περισσότερη δύναμη. Όσο πιο έντονα είναι τα συναισθήματα που συνοδεύουν τις σκέψεις μας, τόσο πιο πολύ αυξάνονται οι πιθανότητες για να γίνουν πραγματικότητα. Τα θετικά, γεμάτα αγάπη συναισθήματα είναι εναρμονισμένα με αυτά της Πηγής μας και μας κάνουν να δονούμαστε σε ανώτερες συχνότητες, βοηθώντας να γίνουν οι προθέσεις μας πραγματικότητα. Εκείνο όμως που ισχυροποιεί ακόμη τη σκέψη μας και την κάνει πραγματικότητα είναι η προσδοκία μας, η βεβαιότητά μας ότι η σκέψη αυτή θα γίνει σίγουρα πραγματικότητα. Η συνείδησή μας μπορεί να επιθυμεί κάτι, αλλά όμως αν το υποσυνείδητό μας διαφωνεί, το οποίο πάντα κυριαρχεί του συνειδητού, δεν πρόκειται να πετύχουμε τίποτα. Όλη η προσπάθειά μας είναι να επαναπρογραμματίσουμε το υποσυνείδητό μας και να το εναρμονίσουμε με τους νέους στόχους μας, για μια νέα ζωή, γεμάτη υγεία, πληρότητα, ευημερία και ευτυχία που θέλουμε να ζήσουμε. Άρα η συνεχής επανάληψη μιας σκέψης συνοδευόμενη από έντονα θετικά συναισθήματα και η με απόλυτη βεβαιότητα προσδοκία ότι θα υλοποιηθεί, είναι οι παράγοντες που κάνουν τη σκέψη μας πραγματικότητα!
Το πιο σημαντικό πράγμα που πρέπει να ξέρουμε για το υποσυνείδητο είναι ότι πάντοτε είναι «ενεργό». Αυτό σημαίνει ότι βρίσκεται σε εγρήγορση μέρα νύχτα, ανεξαρτήτως από το τι κάνουμε. Το υποσυνείδητο ελέγχει το σώμα μας και δεν μπορούμε να ακούσουμε αυτή τη σιωπηλή εσωτερική διαδικασία με συνειδητή προσπάθεια. Πρακτικά λοιπόν εάν θέλετε να βελτιώσετε την ζωή σας πρέπει να ξεκινήσετε να ασχολείστε με το υποσυνείδητό σας. Είναι ζωτικής σημασίας να το διατηρείτε σε κατάσταση προσδοκίας μόνο θετικών γεγονότων και να υιοθετήσετε έναν τρόπο σκέψης που να βασίζεται αποκλειστικά στην πίστη, τη δικαιοσύνη και την αγάπη. Η πίστη και η εμπιστοσύνη αποτελούν το θεμέλιο του υποσυνείδητου.

Ένας Ιερέας, ο οποίος έπασχε από καρκίνο του πνεύμονα, έγραψε σχετικά με τις μεθόδους που χρησιμοποίησε για να μεταφέρει σκέψεις εξαιρετικής υγείας στο υποσυνείδητό του. Ο ίδιος αναφέρει τα εξής: «Δύο ή τρεις φορές την ημέρα χαλάρωνα σωματικά και ψυχολογικά και επαναλάμβανα ξανά και ξανά ότι τα πόδια μου είναι εντελώς χαλαρά. Οι μύες του στομαχιού μου είναι χαλαρωμένοι. Η καρδιά μου χτυπάει ήσυχα, η αναπνοή μου είναι ήρεμη και χαλαρή. Το κεφάλι μου είναι εντελώς χαλαρό, ολόκληρο το σώμα μου είναι εντελώς χαλαρό και ήρεμο. Μετά από περίπου 5 λεπτά, όταν βρισκόμουν σε κατάσταση υπνηλίας, επαναλάμβανα τη φράση ότι η τελειότητα του σχεδίου του Θεού βρίσκει την έκφρασή της σε μένα. Το υποσυνείδητό μου γέμιζε με τη σκέψη ότι έχω τέλεια υγεία. Ο εαυτός μου παρουσιάζεται πεντακάθαρος ενώπιον του Θεού». Αυτός ο ιερέας τελικά κατάφερε να θεραπεύσει τον εαυτό του.

Παρακάτω αναφέρονται κάποιες συμβουλές που θα σας βοηθήσουν να χρησιμοποιήσετε τη δύναμη του υποσυνειδήτου σας προς όφελός σας:
1. Το υποσυνείδητό σας ελέγχει όχι μόνο όλες τις διαδικασίες του σώματος, αλλά έχει και τις απαντήσεις σε διάφορα ερωτήματα και μπορεί να λύσει πολλά προβλήματα.
2. Πριν πάτε για ύπνο, απευθύνετε στο υποσυνείδητό σας οποιοδήποτε συγκεκριμένο ερώτημα και σύντομα θα δείτε τη θαυματουργή δύναμή του να ενεργοποιείται.
3. Οτιδήποτε καταγράφεται στο υποσυνείδητό σας θα σας επηρεάσει με τη μορφή συναισθημάτων, καταστάσεων και γεγονότων. Επομένως, θα πρέπει να προσέχετε τι είδους σκέψεις και ιδέες κυριαρχούν στο μυαλό σας.
4. Όλες οι εμπειρίες προκύπτουν από ανεκπλήρωτες επιθυμίες. Αν παραμένετε «κολλημένοι» σε διάφορα θέματα και προβλήματα, παρόμοια θα είναι και η αντίδραση του υποσυνειδήτου σας.
5. Όταν έχετε ένα συγκεκριμένο στόχο ή όνειρο, επαναλάβετε συνειδητά την εξής φράση: «Πιστεύω ότι η δύναμη του υποσυνειδήτου που μου έδωσε αυτήν την επιθυμία θα την κάνει πραγματικότητα».
6. Το στρες, το άγχος και ο φόβος μπορεί να διαταράξουν τον φυσικό ρυθμό της αναπνοής, του καρδιακού ρυθμού και τη λειτουργία οποιουδήποτε άλλου οργάνου του σώματος. Καλλιεργήστε στο υποσυνείδητό σας σκέψεις για την υγεία, την ειρήνη και την αρμονία και όλες οι λειτουργίες του σώματος θα επιστρέψουν στη φυσιολογική τους κατάσταση.
7. Γεμίστε το υποσυνείδητό σας με προσδοκίες για θετικές εμπειρίες και συναισθήματα και οι σκέψεις σας θα γίνουν πραγματικότητα.
8. Φανταστείτε ότι τα προβλήματά σας θα έχουν θετικά αποτελέσματα και νιώστε ενθουσιασμό για ό,τι συμβαίνει. Όλες οι σκέψεις και τα συναισθήματά σας γίνονται αποδεκτά από το υποσυνείδητό σας και στη συνέχεια τίθενται σε εφαρμογή και στη ζωή σας.